ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٦٦ - نظريّهء آقاى هانس كونگ در بارهء وحيى كه بر پيامبر ما محمّد بن عبد اللَّه صلَّى اللَّه عليه و آله نازل شده است و پاسخ اين جانب بايشان
اوّل معانى است ، ركن دوم الفاظ است كه با كمترين تغيير در آنها قرآن از اعجاز مى افتد . ما سخنان پيامبر اسلام را اگر چه در حدّ اعلاى فصاحت و بلاغت است ، ولى معجزه نمى دانيم . امّا الفاظ قرآن همان گونه كه از خدا نازل شده است ، مقوّم اعجاز قرآن است . [١] پس از اين مسئله ، مطلبى كه اين جانب مطرح كردم موضوع فرزندى حضرت عيسى عليه السّلام بخدا است كه مسيحيان بر آن اصرار مى ورزند آقاى هانس كونگ پاسخ داد كه منظور فرزند طبيعى نيست ، بلكه اين مفهوم بيان - كنندهء تقرّب ارزشى آن حضرت بخدا است . اين جانب پاسخ دادم كه اگر چه اين تعبير براى معنائى كه مى كنيد مناسب است ، ولى اين نظريّهء چرا ساير پيامبران مانند حضرت آدم و نوح و ابراهيم ، و موسى و محمّد صلَّى اللَّه عليهم را فرزندان خدا نمى داند زيرا آن بزرگواران نيز عاليترين تقرّب ارزشى را بخدا داشتهاند . حتّى بيك معنى در اسلام همهء انسانها مانند دودمان خداوندى مى باشند :
الخلق كلَّهم عيال اللَّه و أحبّهم إليه أنفعهم لهم .
( مردم همه دودمان [ خاندان ] خداوندى هستند و محبوبترين آنان نزد خدا سودمندترينشان به دودمان خداوندى است . ) در اين سمينار آقاى هانس كونگ مطالبى مفيد ابراز داشتند كه از آن جمله است : ١ - فقط مذهب و اخلاق است كه ايجاد كنندهء وحدت ميان انسانهاى همهء جوامع است . اين حقيقتى است كه بنظر اين جانب همهء ارباب اديان الهى و خردمندان و پاكدلان و روشن ضميران جامعهء بشريّت آن را مى پذيرند . حتّى كسانى كه به عللى هنوز هويّت و مختصّات عالى انسانى مذهب و اخلاق را درك نكردهاند ، نيز مى دانند كه اگر بخواهند فكرى براى ايجاد هماهنگى و وحدت ميان انسانها بنمايند ، حتما بايد از عواملى ما فوق تفكَّرات و خواستههاى طبيعى بشرى استفاده شود ، اين عوامل جز در مذهب كه اخلاق والاى انسانى را در بر دارد ، پيدا نمى شود .
[١] اين مسئله كه معانى از جانب خدا وحى شده است ، در بارهء دو كتاب عهدين مطرح است . يعنى مى گويند : معانى آن دو كتاب براى نويسندگان آنها وحى شده ولى انتخاب الفاظ از نويسندگان بوده است .