ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٢٣ - فرار از حكمت و موعظهء سازنده براى چه

ركن يكم - مبانى تعليم و تربيت
ركن يكم - مبانى تعليم و تربيت مبانى تعليم و تربيت در اسلام دو معنى دارد :
معناى يكم
معناى يكم عبارتست از منابع اوّليّهء اسلام كه بازگو كنندهء « انسان آن چنان كه هست » و « انسان آن چنان كه بايد باشد » مى باشند . اين منابع اوّليّه عبارتند از : ١ - كتاب اللَّه ( قرآن ) كه بيان كنندهء موجوديّت انسان از نظر واقعيّاتى است كه طبيعت جسمانى و روانى او را تشكيل مى دهند و همچنين بيان كنندهء طرق به فعليّت رساندن استعدادهاى مثبت او و قرار دادن او در مسير جاذبهء كمال مى باشد .
٢ - سنّت پيامبر اكرم ( ص ) كه شامل گفتار و كردار و امضاى عملى قانونگذار اسلام مى باشد . سنّت پيامبر اكرم ( ص ) در هر شكلى كه باشد توضيح دهنده و مفسّر قرآن بوده و مقدارى ديگر از احكام و تكاليفى است كه يا مستند به وحى مستقيم است و يا بوسيلهء صفاى والاى روحى و تهذّب و تخلَّق به اخلاق اللَّه ، دريافت شده هايى از واقعيّات است كه بيان كنندهء صلاح و فساد بشرى است .
٣ - اجماع دانشمندان و فقهاى متّقى و وارسته و مهذّب كه به جهت آگاهى لازم و كافى به منابع اسلامى ، حكمى را بيان مى كنند . البتّه در بارهء دليل بودن اجماع و دو نوع مهمّ آن ( محصل و منقول ) مباحث بسيار مشروحى در كتب اصول مطرح شده است كه فعلا مورد بررسى ما نمى باشد .
٤ - عقل ، در بارهء اين منبع مهمّ مسايلى را به طور اختصار متذكَّر خواهيم گشت .
معناى دوم
معناى دوم عبارتست از اصول و قواعد و هدفهايى كه در اسلام براى تعليم و تربيت مورد بهره بردارى قرار مى گيرند . اين اصول و قواعد و هدفها عبارتند از آن قضايا و دستورات كلَّى كه از منابع چهارگانهء فوق اتّخاذ شده و با تحقيقات و تطبيقات تجربى و مشاهدات ، مورد استفادهء اخلاقيّون و مربّيان و معلَّمان مى باشند . اين معنى از مبانى با نظريّهء عمق و گسترش ابعاد انسانى در حال فردى و اجتماعى به دو قسم مهمّ تقسيم مى گردد : قسم يكم - مبانى ثابت .
قسم دوم - مبانى متغيّر .
مبانى ثابت عبارت است از اصول و قوانين اوّليّه كه با نظر به ثبات و دوام