ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٨٥ - ٤ - عامل وحدت اختيارى و احساس اختيارى كه فقط از طريق دين قابل وصول مى باشند
اين جهت همانست كه سعدى در اشعار بسيار معروفش بان اشاره كرده است :
< شعر > بنى آدم اعضاى يكديگرند كه در آفرينش زيك گوهرند < / شعر > جهت دوم - از جملهء ( لِتَعارَفُوا ) استفاده مى شود كه درك انسانها يكديگر را و هماهنگى آنان در حركت در مسير زندگى ، منظور خداوندى بوده است .
جهت سوم - اتّحاد انسانها در وصول به ارزش نهائى است كه از جملهء ( إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ الله أَتْقاكُمْ ) استفاده مى شود . اين جهت سوم در مبحث آينده مورد بحثى مبسوطتر قرار خواهد گرفت .
پنج - آياتى كه همهء انسانها را مجموعا مورد توجّه قرار داده ، موجوديّت يا مختصّات آنان را بطور كلَّى و مجموعى بيان مى فرمايد مانند : ( إِنَّ الإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ ) . [١] ( قطعا انسان در خسارت است مگر كسانى كه ايمان آورده و اعمال صالحه بجاى آورند . ) ( وَلَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَفَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا ) . [٢] ( ما قطعا فرزندان آدم عليه السّلام را اكرام نموده و آنان را در خشكى و دريا [ براى كار و كوشش ] قرار داديم و از موادّ پاكيزه به آنان روزى كرديم و آنان را بر عدّهء فراوانى از آنچه خلق نموديم برترى داديم . ) ( . . . أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها فَاحْتَمَلَ . . . ) [٣] ( و اما آنچه كه براى مردم سودمند است در روى زمين مى ماند . ) و همچنين در مواردى كه خداوند متعال تكاليف اولاد آدم عليه السّلام را بيان مى فرمايد مانند :
[١] العصر آيات ٢ و ٣ .
[٢] الإسراء آيهء ٧٠ .
[٣] الرّعد آيهء ١٧ .