تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٨٧ - طرح مسئله از حيث شبهه موضوعى

چنانچه در زمان ما اين گونه محافل و مجالس معمول و مرسوم است و اين دقيقا همان زمانى است كه حضرت نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در كلامى از نظير آن اخبار نموده و فرموده‌اند:

يتّخذون القرآن مزامير.

( خواندن قرآن را بنحو دميدن در مزامير قرار مى‌دهند).

چنانچه زيارت آقا و مولايمان حضرت ابى عبد اللّه الحسين عليه السّلام را بسيارى از خوشگذرانان سفر لهو و تفريح قرار داده‌اند و حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از نظير آن در سفر حجّ خبر داده و فرمودند:

اغنياء از امّت من حجّ را براى تفريح انجام داده و متوسّطين براى تجارت و فقراء بمنظور سمعه آنرا بجاى مى‌آورند.

و اينكلام حضرت همچون قرآن شريف در مورد خود واقع شده است.

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

آنچه بگمان من مى‌آيد آنستكه معنائى را كه ما براى غناء حرام ذكر نموده و گفتيم:

غناء عبارتست از صوت لهوى.

ظاهرا اين حضرات اين قبول داشته و با ما مخالف نيستند، امّا صورتى كه على سبيل لهو نبوده و مناسب با آلات اغانى نمى‌باشد بفرض غناء شاملش شود دليلى بر تحريمش در دست نيست زيرا مطلقات غناء جملگى منزّل بر موردى هستند كه حكم حركت در آنها منوط به لهو و باطل مى‌باشد و قبلا اين مطلقات را نقل نموديم، و از اين گذشته اخبار مطلقه مزبور همچون اخبار مغنّيه ذاتا و فى نفسه منصرف بهمين فرد مى‌باشند.

شرح مطلوب‌

قوله: على وجه الّذى ذكرنا: و آن اين بود كه غناء عبارتست از صوت لهوى.

قوله: لانّ الطّرب الحاصل منه: ضمير در « منه » به غناء راجع است.

قوله: لا معين له: ضمير در « له » به تفجّع راجع است.