تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٣٠ - مسئله سيزدهم حرمت غناء

و ديگر از اين ادلّه فرموده امام عليه السّلام است در وقتى كه راجع به جاريه مغنّيه مورد سؤال واقع شده و از حضرتش پرسيدند.

براى شخصى كنيزى است كه بلهو اشتغال دارد حكم آن چيست؟

حضرت فرمودند: ثمن و پولى كه براى خريدن چنين كنيزى مى‌دهند همچون پولى است كه براى خريدن سگ صرف مى‌كنند.

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

ظاهر تمام اين اخبار آنستكه حرمت غناء از اين جهت است كه لهو و باطل مى‌باشد، بنابراين بايد بگوئيم:

غناء كه از مقوله كيفيّت اصوات است اگر مساوى و متّحد با صوت لهوى و باطل باشد چنانچه اقوى نزد ما چنين است مطلوب حاصل بوده و ادلّه مذكور بخوبى بر حرمتش دلالت دارند و اگر اعمّ از آن باشد واجب است حرمتش را مقيّد بصورتى نمود كه عنوان باطل و لهو تحقّق يابد چنانچه اگر از آن اخصّ محسوب گردد لازم است از آن تعدّى كرده و بمطلق صوتى كه بر وجه لهو و باطل خارج مى‌گردد سرايت نموده و آن را محكوم بحرمت قرار دهيم.

شرح مطلوب‌

قوله: و ان تحقّقا فى كيفيّة الكلام: ضمير تثنيه در « تحقّقا » به لهو و باطل راجع است.

قوله: لا فى نفسه: يعنى لا فى نفس الكلام.

قوله: و فيها ابن فضّال: مقصود از « ابن فضّال» على بن الحسن بن علىّ بن فضّال است.

صاحب نقد الرّجال مى‌گويد:

ابن فضّال عبارتست از على بن الحسن ولى گاهى بر احمد بن الحسن بن علىّ بن فضّال و محمّد بن الحسن بن علىّ بن فضّال و حسن بن علىّ بن فضّال نيز اطلاق مى‌شود و اشهر از بين هرسه حسن بن علىّ بن فضّال مى‌باشد.