تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٦١ - مسئله ششم تنجيم و حكم آن

ترجمه:

مقاله مرحوم مصنّف و انتقاد به شارح نخبه‌

مرحوم مصنّف در مقام انتقاد به شارح نخبه مى‌فرمايند:

دو اشكال به مرحوم شارح نخبه وارد است:

اوّل: كفّار از منجّمين منحصر در آنچه شارح نخبه فرمود (كسيكه بقدم افلاك و نجوم قائل بوده الى آخر عبارت) نيست بلكه طبق اشاره‌اى كه نموديم ايشان سه فرقه مى‌باشند، باين شرح:

الف: منكرين صانع تعالى.

ب: كسانيكه حقتعالى را از تصرّف و خلق اجرام معطّل دانسته و بقدم اجرام قائلند.

ج: آنانكه حقتعالى را از تصرّف و خلق اجرام معطل مى‌دانند و درعين‌حال اجرام را حادث قرار داده‌اند و عنقريب از مرحوم مجلسى در كتاب بحار ذيل مسئله سحر عبارتى را نقل خواهيم نمود كه وى بآن تصريح فرموده.

دوّم: نزاع مشهور بين مسلمين در اينكه تنجيم صحيح بوده يا باطل است همان معنائى است كه شارح نخبه اخيرا ذكر نموده (يعنى كسانيكه برخى از اوضاع سيّارات را استخراج كرده و احكام مبهم و متشابه را تخمين و حدس مى‌زنند) چنانچه مرحوم محقّق ثانى در كتاب جامع المقاصد نيز همينطور فرموده و قبلا ما آنرا نقل كرده و شما از آن مطّلع گرديديد و اساسا مطاعنى كه در تمام اخبار يا بخش اعظم آنها بر منجّمين وارد شده متوجّه همين گروه است نه منجّم بمعنائى كه اوّل ذكر گرديد.

ملخّص كلام‌

و ملخّص كلام آنكه آنچه از مطاعن و مذمّت درباره منجّمين وارد شده هيچ صراحتى در كفر ايشان نداشته بلكه مى‌توان ادّعاء نمود ظاهر اخبار ياد شده بر خلاف آن مى‌باشد.

و مؤيّد آنچه گفتيم روايتى است كه مرحوم مجلسى در كتاب بحار از محمّد و