تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٣١ - مسئله ششم تنجيم و حكم آن

حال آنكه به گفتار و اقاويل اين گروه (گروه منجّمين) اعبتارى نمى‌باشد.

در نتيجه بايد گفت نبايد كلمات منجّمين در باب كسوفات و نظائر آنرا با اخبارشان در باب احكام متّحد دانست و اخبارشان در احكام تنجيم را بر سخنانى كه در باب اوضاع فلكى مى‌گويند حمل كرد و اساسا اين حمل غلط و اشتباهى است كه ناشى از قلّت دين و حياء مى‌باشد.

پايان كلام سيّد مرتضى رحمة اللّه عليه.

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

و مرحوم محقّق ثانى در كتاب جامع المقاصد نيز به جواز اينقسم از تنجيم (اخبار از اوضاع فلكى) اشاره نموده و در تأييد آن اخبارى را كه بكراهت سفر و تزويج در برج عقرب حكم نموده متذكّر گرديده است.

مناقشه مرحوم مصنّف در كلام سيّد (ره)

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

آنچه را كه سيّد عليه الرّحمه ذكر نموده و فرمود منجّمين در اخبار از اوضاع دائما بصواب مى‌روند محلّ نظر و مناقشه است زيرا خطاء و اشتباه ايشان در حساب بسيار زياد است فلذا در اينگونه از اخبارات بعدول ايشان نمى‌توان اطمينان نمود چه رسد بفسّاق ايشان زيرا محاسبات ايشان بر امور نظريّه‌اى كه بر نظريّات ديگر مبتنى است مترتّب مى‌باشند و اينگونه از محاسبات نتيجه قطعى و جزمى بدنبال ندارند.

مگر اخبار بامورى كه همچون بديهيّات تلقّى مى‌شوند مانند خبر دادن باينكه قمر در امروز در برج عقرب بوده يا خورشيد از برجى ببرج ديگر منتقل شده كه در اين اخبار اگرچه باز بين حضرات منجّمين اختلاف است ولى اين اختلافات بسيار ناچيز و قابل اعتناء نمى‌باشند.

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

ممكنست بگوئيم وقتى حاكم شرع جهت تعيين زمان دين يا امثال آن وقتى‌