تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٢٥٠ - فصل اول در معرفت مشك و خاصيت آن

و بيشتر از مشك كه در اين زمان مى‌آورند، بدين جانب، مشك خطائى است. و بعد از آن (مشك)[١] هندى كه از جانب هندوستان آورند، (و) بوى آن كم باشد، امّا[٢] بيشتر از ديگر مشكها بكار دارند، سياه‌رنگ بود. و در وى شياف بسيار باشد، امّا كمتر از خطائى بود.

و بعد از آن كشميرى باشد. و اين نوع از همه انواع‌[٣] بدتر باشد. نافه‌اى بوزن ده درم برآيد، كه درو يك مثقال بيشتر نبود، و درو نيز شياف باشد. و پوستها برهم پيچيده، (و) بكارى زيادت نيايد، مگر][٤] عطّاران آنرا با مشك نيكو بياميزند. و اين اخس انواع مشك باشد.

امتحان مشك، آبگينه بر آتش نهند، و قدرى مشك بر وى اندازند، اگر بوى مشك خالص آيد، نيكو باشد. و اگر بوى ديگر ظاهر گردد، مغشوش بود[٥]. و نيز در سر دندان بخايند، و در ركوئى گيرند، و بمالند، اگر ركو رنگين شود، و ثفلى بماند[٦] مشك بود. و اگر همه با ركو حل‌[٧] شود، و هيچ نماند، خيانت كرده باشند.

ديگر سر[٨] سوزن در سير زند[٩]، و در سر[٩] نافه زند، اگر بوى مشك دهد نيكست، و اگر بوى‌[١٠] سير دهد، بد باشد.

[١]از نسخه ج، ن افزوده شد

[٢]ج، ن: و اما

[٣]كلمه (انواع) در- ج، ن- نيست‌

[٤]از صفحه ١٥١ سطر هفتم تا اينجا مقدار يك ورق از نسخه- م- افتاده است‌

[٥]ج، ن، م: نيكو بود و اگر مغشوش بود بوى ديگر ظاهر شود- ج، ن: نيك بود

[٦]ع، ج، ن: نماند

[٧]كلمه (حل) در- م، ن، ج- نيست‌

[٨]كلمه «سر» (در هردو موضع تنها) در- ع- است‌

[٩]م: در سر زنند- ج، ن: در سير زنند

[١٠](بوى) در- ن- نيست.