تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١٢٥ - فصل در معرفت بلور و معادن و خاصيت و منفعت او

و در تاريخ‌[١] قديم از كشمير سغراقهاء خرد[٢] مى‌آورده‌اند.

و از بلّور نگينها كنند. و آنرا رنگ كنند «سخت خوب باشد، و از بلّور نگينها سازند»[٣] كه در علوم تنجيم بدان محتاج باشند.

و از بلّور حرّاقهاء[٤] كرى كنند، چنانكه بگيرند پاره بلّور صافى مقدار[٥] سيبى، و آنرا مدوّر كنند. و بغايت جلا دهند، و برّاق كنند. چون در برابر آفتاب بدارند، چون شعاع آفتاب بر شكل كرى‌[٦] افتد. بحكم صقالت و شفّافى، بر بعدى معيّن، اشعّه‌[٧] آفتاب مجتمع شود [بر نقطه‌اى. هرگاه كه خرقه پاره‌اى يا پنبه‌اى‌[٨] بدان اشعّه دارند مشتعل شود.]

و نوعى ديگر از بلّور هست در اضلاع‌[٩] مسدّس و مثمّن «و آن نوع»[١٠] از جمله عجايب عالم‌[١١] است. و آن (در چند موضع باشد) در كوه طوس‌[١٢] و كوههاء كاشان.

«و در تواريخ»[١٣] آورده‌اند كه بسيارى از اوانى لطيف نفيس‌[١٤] از بلّور، پيش اسكندر[١٥] آوردند بهديه. آن جمله قبول كرد، و بفرمود تا همه بشكستند[١٦]. و گفت براى آن شكستم‌[١٧] كه عاقبت آن‌[١٨]

[١]ج، ن: و تاريخ‌

[٢]ب: سغراها خورد

[٣]فقط در ع: است‌

[٤]ب: حرافتها؟

[٥]ع: مانند

[٦]ب: آن گوى- م، ج، ن: گوى‌

[٧]ع: شعشعه‌

[٨]ع: بآينه‌

[٩]ج، ن، ب: ذو اضلاع‌

[١٠]در م، ج، ن:

نيست‌

[١١]كلمه (عالم) هم در ج، ن: نيست‌

[١٢]ع افزوده: (است)

[١٣]تنها در ع: است‌

[١٤]ب: و نفيس‌

[١٥]ب: سكندر

[١٦]ب: بشكنند

[١٧]ع: بشكستم‌

[١٨]م: آن- ع: وى.