تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٤٨ - فصل در منافع و خواص ياقوت

و جز بالماس او را سوراخ نتوان كرد. و (ياقوت) و عقيق را بخراشد[١]

دوم: آنكه او را شعاعى باشد، و ديگر جواهر را چنان شعاع نبود.

سوم: آنكه از همه گوهرها ثقيل‌تر باشد[٢].

چهارم: آنكه بر آتش پايدار بود.

پنجم: آنكه چون بر آتش برند سفيد نمايد[٣]، و چون از آتش برون برند[٤] و سرد شود، با رنگ‌[٥] خود آيد. و اين هردو خاصيت ياقوت سرخ را بود.

و اگر خواهند[٦] كه ياقوت را[٧] بشكنند، و نرم كنند، جهت داروها (چند بار) در[٨] آتش بتابند. و در آب اندازند[٩] نرم‌[١٠] شود، به هاون سوده گردد. و ياقوت زرد تغيير[١١] نيابد (و اللّه اعلم‌[١٢]).

فصل‌[١٣] در منافع و خواص‌[١٤] ياقوت‌

حكماء هند مى‌گويند كه‌[١٥] چون ياقوت با خود دارند[١٦] از علّت طاعون ايمن‌[١٧] باشند. و وبا بر آن‌كس كه دارد[١٨] كار نكند.

و اگر ياقوت را در دهان گيرند، بخاصيّت دل را قوّت دهد و اندوه و غم‌[١٩] ببرد. و تشنگى را[٢٠] بنشاند. و در دهان سرد بماند[٢١].

[١]ع: و عقيق او را نخراشد- ن، ج: و ياقوت عقيق او را بتراشد

[٢]ب: نبود

[٣]ع: نمايد- نسخ ديگر: بماند

[٤]ب: بيرون آورند

[٥]ب: بازرنگ‌

[٦]ب: اگر خواهد- م: و اگر خواهند

[٧](را) در ع:

است‌

[٨]ع: دارو- باز در

[٩]ب: مى‌افكنند- ن، ج: مى‌اندازند

[١٠]ع: افزوده (كه) كه نرم‌

[١١]ع: تغير

[١٢]فقط در ع: است‌

[١٣]ع: سخن‌

[١٤]ب: در خواص و منافع‌

[١٥](كه) در م، نيست‌

[١٦]ب:

دارد

[١٧]ج، ن: آمن‌

[١٨]ب: و يا بر آن‌كس كه دارد زهر- م: و وبا بر آن كس‌

[١٩]ن، ج: و غم را

[٢٠](را) در م: نيست‌

[٢١]ب: سرد نمايد.