تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٤٥ - (فصل در معرفت قيمت انواع يواقيت)

(فصل‌[١] در معرفت قيمت‌[٢] انواع يواقيت)

قيمت ياقوت باختلاف مكان و زمان، (و) تغيّر روزگار، و تصرّف احوال، و كثرت و قلّت، و عزّ و دولت مى‌گردد. و ببايع و مشترى هم بگردد. و هرنگين كه مدوّر و مضرابى باشد، و پشت او مقبّب‌[٣] باشد و بلند، قيمت (او[٤]) زيادت باشد. و آنچه نه ممسوح بود، بر دو قسم باشد. يا بر آن هيئت بود كه از معدن (برون) آمده باشد و آنرا «عجمى» خوانند.

و آنچه تصرّف كرده باشند، و روى آنرا هموار كرده، يا مقبّب سوده آنرا ساو[٥] خوانند. و ساو از عجمى بقيمت زيادت باشد.

و اكثر[٦] ياقوت بهرمانى و رمّانى نيكو و آبدار باشد، و مقبّب بود.

و آبدارى ياقوت سرخ چنان باشد كه بقطره خون ماند، كه بر روى صفحه نقره پاك افتد. چنين ياقوت اگر بوزن تسوئى باشد، چهار دينار ارزد. و ياقوت ممسوح كمتر كنند، كه دريغ دارند[٧].

اما اگر ممسوح باشد بها دوباره شود. و نيم‌دانگ ياقوت كه نيكو باشد (بها) هشت دينار كنند، تا ده دينار[٨]. و سه تسو (را پانزده دينار،

[١]اين فصل در ع: نيست‌

[٢]كلمه (قيمت) در ب: نيست‌

[٣]ب: مغيب؟

[٤]اين كلمه در ب: نيست‌

[٥]ب: ساو- نسخ ديگر: ساء

[٦]ب: و اكثر- نسخ ديگر: و اگر

[٧]ب: باشد

[٨]ب: كه نيكو باشد هشت دينار يا ده دينار ارزد.

تنسوخ نامه ايلخاني متن ٤٦ (فصل در معرفت قيمت انواع يواقيت) ..... ص : ٤٥