تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٢١٧ - فصل در صفت انواع رصاص ٦٥ و خاصيت آن

فصل در صفت انواع رصاص‌ ٦٥ و خاصيت آن‌[١]

و آنرا قلعى گويند.

و معدن آن در دو موضع است: در حدود فرنگ و بلغار.

و بهترين انواع آنست كه سفيد و صافى باشد[٢]. و آنرا مانند مارها[٣] ساخته باشند.

و نوعى ديگر چينى است و آن اندك‌مايه سياه‌فام باشد[٤]، و خشك بود. و نشان او آنست‌[٥] كه چون بجنبانى بانگ كند.

و رصاص را بطريق صناعت كلسى بغايت سفيد بود[٦]. و آنرا سفيده زنان گويند. روى را بدان‌[٧] سفيد و صافى كنند.

و گفته‌اند كه‌[٨] قلعى از جنس نقره است، و لكن سه سبب عارض شده است او را در معدن، رخاوت جرم و رايحه كريهه و صرير[٩] خم كردن.

و اصحاب صناعت (اكسير) دعوى مى‌كنند كه اين (هر) سه آفت از قلعى توان برد اگر[١٠] ممكن باشد نقره مصنوع بود.

خاصّيّت او آنست كه روى را[١١] پاك كند، و نشانها ببرد.

[١]ع: و خواص او

[٢]ج، ن، م: سفيدست و صافى‌

[٣]م: و آنرا؟؟؟ ارها- ج، ن: و آنرا مارها

[٤]م: سياهى دارد

[٥]ج، ن: و خشك و نشان او آن باشد- م: و خشك آن باشد

[٦]ع: بصنعت كلسى كنند بغايت سفيد

[٧]ج، ن، م: يعنى بروى كنند و بدان روى‌

[٨](كه) در- ج، ن، م- نيست‌

[٩]ع: و ضرر

[١٠]م: و اگر

[١١]ع: سفيده روى را.