تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١٩٨ - فصل در معرفت احجارى كه مناسبتى با شرف جواهر دارد

و بعضى از آن آهن حاصل مى‌كنند كه درو چندان منافع و خواصّ باشد.

و بعضى از انواع‌[١] فلزّات ديگر چون مس و قلعى و اسرب حاصل مى‌آيد. از آن اوانى‌[٢] و ظروف مى‌سازند. كه آدمى را بدان احتياج باشد.

و بعضى در اعضاء حيوانات متولّد مى‌شود. و در هريكى‌[٣] منفعتى خاصّ پديد مى‌آيد. چون حجر التّيس و حجر مهره گاوميش و حجرى كه در مثانه آدمى (متولّد) شود.

و بعضى آنست كه ظاهر او حيوانست چون سرطان بحرى و ارنب بحرى و سفيدمهره و ناخن ديو و گوش‌ماهى.

و بعضى مثل نبات و اشجار چون مرجان [كه واسطه است ميان معادن و نبات‌]. و بعضى از بلّور و سنگهاء جراحت [و غير آن‌].

و بعضى آنست كه اوّل (او) نباتى باشد، (و) حرارت آتش بوى رسد منجمد و متحجّر گردد. چون قلى و مرمر.

و بعضى زهر است، و بعضى پادزهر، چون حجر التّيس و انواع پادزهر [ها] و زمرّد.

و بعضى آنست كه مشتعل شود چون شمع [كه‌] بسوزد، چون كاهرباى و سندروس.

و بعضى دفع امراض كند.

و بعضى بسبب داشتن آن، زيادتى عظمت‌[٤] [و شكوه‌] و هيبت‌

[١]ع: نوع‌

[٢]ب: ادائى‌

[٣]ب: و هريكى را

[٤]ب:

و عظمت.