تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١١٩ - سخن در خاصيت دهنج

و مى‌گويند[١] در تركستان شهريست كه افراسياب ساخته است‌[٢]، آنجا دهنه سرخ است برنگ ياقوت. امّا[٣] بهترين فرنگى باشد.

تنسوخ نامه ايلخاني متن ١١٩ فصل در صفت دهنج ٣٤ و خواص آن ..... ص : ١١٨

چه‌[٤] شيرين باشد در ولايت‌هاء شام و فرنگ از آن قدح‌ها و پيش زينها و كمرها سازند. و عزّتى در آن ولايت‌ها ندارد. و چون روغن زيت در دهنه مالند لون او سبزتر شود.

و اگر خواهند كه بغايت رنگين شود، بگيرند پاره سركه (بغايت) ترش و برو ريزند، و در ميان خمير كنند، و در زير خاكستر بنهند، كه هنوز آتش در وى باقى باشد، و زمانى بگذارند، آنگه برون كنند، و بشويند بغايت رنگين و باطراوت شود. «باذن اللّه تعالى.»[٥]

سخن در[٦] خاصّيّت‌[٧] دهنج‌

خاصّيّت «او آن بود كه آنچه»[٨] شيرين باشد، چشم را سود[٩] دارد. و رگهاء برخاسته را بنشاند، و آبله از چشم ببرد[١٠]، و روشنى بيفزايد.

و گفته‌اند كه دهنه ترش زهر است، اگر در دهان گيرند مضرّت زهر كند. و كژدم گزيده را بسركه سوده‌[١١] طلى كنند، درد

[١]ع: چنانكه مى‌گويند

[٢](است) در م: نيست‌

[٣]م: اما دهنه‌

[٤]ج، ن: و انچه‌

[٥]تنها در ع: است- و اين فصل كه در معرفت دهنج است در نسخه ب: نيست‌

[٦](سخن در) در ج، ن: نيست‌

[٧]م: خواص- ب: در خواص‌

[٨]ع: دهنج آنست كه هرچه‌

[٩]ب: نفع‌

[١٠]م، ب:

چشم را ببرد- ج، ن: چشم ببرد

[١١](سوده) تنها در ع: است.