رسالة توضيح المسائل - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٧ - احكام غصب

مسأله ٢١٨٥. هرگاه مالى را كه غصب كرده طورى تغيير دهد كه از اوّلش بهتر شود، مثلًا طلاى غصبى را به صورت گوشواره و گردنبند درآورد، چنانچه صاحب مال بگويد آن را به همين صورت به من بده بايد بدهد، و نمى‌تواند براى زحمت خود مزدى بگيرد، حتّى نمى‌تواند بدون اجازه مالك آن را به صورت اوّل بازگرداند؛ و اگر بدون اجازه او آن را به صورت اوّل باز گرداند احتياط واجب اين است كه تفاوت قيمت را بدهد.

مسأله ٢١٨٦. هرگاه مال غصبى را طورى تغيير دهد كه از اولش بهتر شود ولى صاحب مال براى منظور خاصّى بگويد بايد آن را به صورت اوّل درآورى، واجب است چنين كند؛ و اگر عيبى بر آن وارد شود و قيمت آن از اوّل كمتر گردد بايد تفاوت آن را به صاحبش بدهد.

مسأله ٢١٨٧. هرگاه در زمينى كه غصب كرده زراعت كند يا درخت بنشاند، زراعت و درخت و ميوه آن مال غاصب است، ولى بايد اجاره زمين را در مدّتى كه زراعت و درخت در آن بوده به صاحب زمين بدهد و چنانچه در اثناء كار صاحب زمين راضى نباشد كه زراعت و درخت در آن زمين بماند غاصب بايد فورا آن را بكند، هر چند باعث خسارت او شود؛ و اگر نقصى در زمين پيدا شود بايد تفاوت قيمت را بدهد و غاصب نمى‌تواند صاحب زمين را مجبور كند كه زمين را به او بفروشد يا اجاره دهد، همچنين صاحب زمين نمى‌تواند غاصب را مجبور كندكه زراعت يا درخت را به او بفروشد.

مسأله ٢١٨٨. هرگاه مالى را كه غصب كرده از بين برود در صورتى كه از چيزهايى باشد كه مثل و مانند آن معمولًا كمياب است مانند بسيارى از حيوانات و بسيارى از فرشهاى دست بافت، بايد قيمت آن را بدهد و اگر قيمت بازار آن فرق كرده باشد بايد قيمت روزى را كه تلف كرده بدهد و اگر از چيزهايى مانند گندم وجو و بسيارى از فرشهاى ماشينى، انواع پارچه‌ها و ظرفهايى است كه با كارخانه‌ها درست مى‌شود كه معمولًا مثل آن فراوان است، بايد مثل همان چيز را كه غصب كرده‌