رسالة توضيح المسائل - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٥ - احكام جعاله

مسأله ١٩٣١. كار مورد قرارداد نبايد حرام باشد و نيز بايد نتيجه عقلايى داشته باشد؛ بنابراين اگر بگويد هر كسى شراب بخورد، يا هر كس در شب به جاى تاريكى برود، فلان مبلغ را به او مى‌دهم اين جعاله صحيح نيست.

احكام جعاله‌

مسأله ١٩٣٢. هرگاه مالى را معيّن كند و مثلًا بگويد: هر كس اسب مرا پيدا كند اين گندم را به او مى‌دهم، احتياط آن است كه مقدار و خصوصيّات آن را كه در ارزش آن تأثير دارد معيّن كند و اگرمال را معيّن نكند و مثلًا بگويد: كسى كه اسب مرا پيدا كند صد كيلوگندم به او مى‌دهم، بايد خصوصيّات گندم را كه در قيمت دخالت دارد معيّن نمايد؛ ولى اگر جاعل مزد معيّنى را براى اين كار قرار ندهد و بگويد هر كسى گمشده مرا پيدا كند پولى به او مى‌دهم يا مژدگانى دريافت خواهد كرد، جعاله باطل است؛ و چنانچه كسى آن عمل را انجام دهد بايد مزد او را به مقدارى‌كه كار او در نظرمردم ارزش دارد بدهد؛ مگر اين كه ظاهر گفتار جاعل اين باشد كه مبلغ مورد نظر او كمتر از آن است، در اين صورت بايد همان را بدهد.

مسأله ١٩٣٣. اگر عامل پيش از قرارداد آن كار را انجام داده باشد حقّى نسبت به مزد ندارد، همچنين اگر بعد از قرارداد كار را به قصد اين كه پول نگيرد انجام دهد.

مسأله ١٩٣٤. هرگاه كسى بگويد هر كس گمشده مرا پيدا كند نيمى‌از آن را به او مى‌دهم، در صورتى كه عامل از خصوصيّات و قيمت آن گمشده باخبر نباشد، جعاله اشكال دارد.

مسأله ١٩٣٥. «جاعل» و «عامل» مى‌توانند قبل از شروع به كار، جعاله را فسخ كنند، بعد از شروع نيز مى‌توانند جعاله را به هم بزنند؛ ولى اگر جاعل به هم زند بايد مزد مقدار عملى را كه عامل انجام داده به او بدهد.

مسأله ١٩٣٦. چنان كه گفتيم عامل مى‌تواند عمل را ناتمام بگذارد، ولى اگر ناتمام گذاردن عمل سبب ضرر و زيان جاعل شود بايد آن را تمام كند و در صورتى كه‌