رسالة توضيح المسائل - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٧ - احكام ربا

يا برنج درجه يك بدهد و بيشتر از آن درجه دو و سه بگيرد همه ربا و حرام است و همچنين اگر اضافه‌اى از غير جنس آن بگيرد مثل اين‌كه ده كيلو گندم مرغوب را بدهد و ده كيلو گندم نامرغوب به اضافه ده تومان پول بگيرد، آن هم ربا و حرام است؛ بلكه اگر چيزى زيادتر نگيرد ولى شرط كند خريدار كارى براى او انجام دهد، آن نيز ربا و حرام است.

مسأله ١٧٦٨. هرگاه كسى كه مقدار كمتر را مى‌دهد جنس ديگرى به آن اضافه كند مثلًا ده كيلو گندم به اضافه يك متر پارچه را به پانزده كيلو گندم بفروشد اشكال ندارد، همچنين اگر به هر دو طرف چيز ديگرى اضافه كنند. ولى حيله‌هاى ربا كه قصد جدّى در آن نيست، مثل آنچه در ميان بعضى معمول است كه وامى را به كسى مى‌دهند و بعد سود آن را كه مبلغ هنگفتى است با يك سير نبات مصالحه مى‌كنند باطل و بى‌اساس است و مبلغ اضافى ربا محسوب مى‌شود.

مسأله ١٧٦٩. جنس‌هايى را كه با وزن و پيمانه نمى‌فروشند بلكه با عدد و متر مى‌فروشند مانند تخم مرغ و پارچه و بسيارى از ظروف و يا با مشاهده مى‌فروشند مانند بسيارى از حيوانات، اگر تعداد كمتر را به تعداد بيشتر بفروشند اشكال ندارد.

مسأله ١٧٧٠. جنسهايى كه در بعضى از شهرها با وزن يا پيمانه فروخته مى‌شود و در بعضى از شهرها با شماره (مانند تخم مرغ كه امروز در بعضى از مناطق با وزن و در بعضى با شماره مى‌فروشند) هرگاه در شهرى كه با وزن يا پيمانه مى‌فروشند زيادتر بگيرند، ربا و حرام است؛ و در شهر ديگر اشكال ندارد.

مسأله ١٧٧١. خريد و فروش چيزهايى كه از يك جنس نيست به هر صورت كه باشد مانعى ندارد، مثل‌اين‌كه ده كيلو برنج را به بيست كيلو گندم بفروشند.

مسأله ١٧٧٢. معامله جنسهاى مختلفى كه از يك ريشه گرفته شده است، با تفاوت، اشكال دارد؛ مثل‌اين‌كه ده كيلو روغن را به بيست كيلو پنير بفروشند، يا به پنجاه كيلو شير، يا پانزده كيلو كره.

مسأله ١٧٧٣. جو و گندم در ربا يك جنس حساب مى‌شود، بنابراين نمى‌توان ده‌