در آمدی بر تفکرات فلسفی - حسینی بیان،سید مهدی - الصفحة ٢٢٩ - چگونگِی آفرِینش از دِیدگاه لاِیبنِیتس

صنع خداست که هر چِیزِی را در کمال اتقان و استحکام ساخته، که علم کامل او به افعال همه موجودات محِیط است. روِی هم رفته در نظام آفرِینش، خِیر را بِیش از شرّ است و به آن اندازه که بعضِی از فلاسفه شکاِیت مِی‌کنند، بدِی غلبه ندارد. هر چند اکثر حکماِی پِیشِین هم اِین نظر را اظهار کرده بودند که هر چِیزِی به‌جاِی خوِیش نِیکوست و لکن در مِیان متأخران و محقّقانِی که ارباب دِیانت نبوده‌اند خاصّه در اروپا، کسِی به اندازه لاِیبنِیتس در اِین باب بحث نکرده و مبالغه ننموده است. چنانچه خوش‌بِینِی[١] او معروف و زبانزد همگان شده است. بعضِی از ظرفاء به جدّ و به هزل سربه‌سر او گذاشته‌اند و «آفرِین بر نظر پاک خطاپوشش باد»[٢] گفته‌اند.

[١] اِین خوش‌بِینِی را در زبان فرانسه به اِین عبارت ادا مِی‌کنند که مَثَل شده است: «در اِین عالم که بهترِین عوالم ممکن الوجود است، همه چِیز بهترِین وجه است».

[٢] حافظ، غزلِیات، غزل شماره ١٠٥:

پِیرِ ما گفت خطا بر قلم صُنع نرفت آفرِین بر نظرِ پاکِ خطاپوشَش باد