مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٣٥٥ - هفت أمر خطیر که سیّد جمال الدّین آنها را مانع ترقّی کشورهای اسلام در آن عصر شمرده است

نژادی، ملّی و دینی سُست شد.

تفسیر نادرست واژگان حرکت آفرین اسلامی همچون: تقیّه، صبر، زهد و بی‌رغبتی به دنیا، جوّ یأس و خمودی را بر جامعه مستولی کرده بود.

دشواری‌های اقتصادی، آفتها و بلاهای طبیعی و... توان را گرفته بود و ملت‌های مسلمان را در فقر و فلاکت فرو برده بود.

در چنین وانفسایی، غربِ سرمست از پیشرفت‌های جدید، با تمام قوا به کشورهای اسلامی هجوم آورد. مقاومت‌هایی صورت گرفت؛ این مقاومت‌ها یا ناکام ماندند و یا به خاطر ناپختگی و بی‌برنامگی از صحنۀ کارزار‌ زدوده شدند. در این گیرو دار، برخی از غرب باوران، رو به غرب و پشت به ملّت خود کردند و راه نفوذ دشمن را به قلعۀ مسلمانان گشودند.

هفت أمر خطیر که سیّد جمال الدّین آنها را مانع ترقّی کشورهای اسلام در آن عصر شمرده است

مرحوم سیّد جمال الدّین أسد آبادی که از برجسته‌ترین متفکّران و آگاهان این عصر بود و شمع وجودش از ضعف و زبونی مسلمانان به شدّت می‌گداخت، عوامل نابسامانی را چنین ترسیم می‌کند:

١ـ استبداد حکّام خودکامه در کشورهای اسلامی.

٢ـ فقر علمی و بی‌خبری توده‌های مسلمان و عقب‌ماندگی جامعه اسلامی از کاروان علم و تمدّن بشری.

٣ـ گسترش عقاید خرافی و تعصّبات انحرافی که اکثر مسلمانان را از اسلام ناب دور داشته بود.

٤ـ تفرقه و کینه‌توزی‌ها که تحت عناوین: مذهبی، ملّی و نژادی،‌ امّت مسلم را ناتوان ساخته بود.