مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٢٩٧ - منظور مهمّ از مهاجرت میرزا به سامراء، تقریب میان شیعه و سنّی بوده است

استاد:[١] به نظر من مرحوم میرزا در مهاجرت از نجف به سامراء، چند هدف را دنبال می‌کرد:

١ـ اسکان شیعه در سامراء. با توجّه به اینکه سامراء مدفن عسکریین علیهماالسّلام [است] و منزل آن بزرگواران، خیلی چیزها که مورد علاقه و احترام شیعه است در آنجا قرار دارد، مرحوم میرزا سعی ‌کرد که شیعیان در آن مکان اسکان بیابند.

٢ـ تبلیغ تشیّع در نواحی عراق.

٣ـ تقریب بین شیعه و سنّی. به نظر من این مهمترین هدف میرزا بود؛ زیرا نجف و کربلا ممحّض در شیعیان بود و میرزا می‌خواست با رفتن به سامراء، شیعیان را به آنجا بکشاند تا عملاً بین آنان و اهل سنّت خلط و آمیزشی به وجود بیاید و از این رهگذر گامی در مسیر وحدت و تقریب برداشته شود. زیرا مرحوم شیرازی به ایجاد وحدت و الفت بین شیعه و سنّی اهتمام می‌ورزیده است؛ شواهد بسیاری از زندگی میرزا وجود دارد که بیانگر این مدّعاست.

از جمله: روزی که مصادف بوده است با آخر ماه مبارک رمضان، مرحوم میرزا از کنار شطّ برمی‌گردند که برای ایشان خبر می‌آورند شیعیان ماه را ندیده‌اند ولی اهل سنّت ادّعا می‌کنند که ماه را دیده‌اند. مرحوم میرزا می‌فرمایند: «کسانی که از سنّیان ماه را دیده‌اند، برای شهادت بیاورید!» چند نفر از اهل سنّت که ماه را دیده بودند،‌ خدمت ایشان می‌آورند پس از اثبات وثاقت، آنان شهادت به رؤیت هلال می‌دهند. مرحوم میرزا، شهادت آنان را می‌پذیرد و حکم به رؤیت هلال می‌دهد.

حکم میرزا باعث جلب توجّه اهل سنّت می‌شود و تأثیر خوبی در میان

[١]ـ مراد از استاد و متکّلم در سراسر این مصاحبه آیة الله سیّد رضی، نوه مرحوم شیرازی بزرگ است که در مصاحبه با مجلۀ حوزه شرکت کرده‌اند.