مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٢٣٥ - نطق مرحوم مدرس در مجلس

با کمک و مساعدت ما تعیین نماید.»

اقول: این نطق در ١٧ نوامبر ١٩٢٠ برابر با ٢٥ آبان ١٢٩٩ ایراد شد؛ و چون از طرف شاه ایران امضاء نشد لذا بوسیلۀ یادداشت سفارت انگلیس‌ کابینۀ مشیر الدوله استعفا داد و کابینۀ سپهدار پیش آمد، و بعد از سه ماه از نطق گذشته (یعنی در سوّم حوت ١٢٩٩) کودتای نرمانِ[١] انگلیسی که به نام کودتای سیّد ضیاء و رضاخان قزّاق بود، واقع شد.

[نطق دکتر مصدّق در مجلس، بر علیه وثوق الدّوله]

و در صفحه ١٦٣ و صفحه ١٦٤ در ضمن نطق دکتر مصدّق در مجلس بر علیه وثوق الدّوله راجع به قرارداد می‌گوید که گفته است:

«امروز در مملکت ما اصل اسلامیّت اقوی است؛ زیرا یک مسلمان حقیقی تسلیم نمی‌شود مگر اینکه حیات او قطع شده؛ و برای جلب این قبیل از مسلمین است که دوَل مسیحی در پایتخت‌های خود مسجد بنا می‌نمایند، ولی یک متجدّد سطحی و بی‌فکر را می‌توانند به یک تعارفی تسلیم نمایند.»

[نطق مرحوم مدرس در مجلس]

و در صفحه ١٧٥، در ضمن نطقی مرحوم مدرس گفته است:

«آنچه من توانستم ضبط کنم، تعداد افرادِ کارکُن‌های قرارداد هشتصد نفر بودند، که در کتاب زردی که بعد از مردن من منتشر می‌شود اسم آنها نوشته شده است.»

و در صفحه ١٧٩، مثال شیرینی را مدرّس در ضمن نطق خود آورده است:

شاعری در زمستان برای مَلاّکی قصیده گفت، رفت توی خانه پای بخاری

[١]ـ نرمان، وزیر مختار انگلیس بود.