مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٣١٨ - در درس خصوصی میرزا، سیّد ابراهیم طهرانی و آقامیرزا محمّد طهرانی شرکت میکردهاند
حکومت عثمانی إعلان آمادگی میکند. میرزا به او اجازۀ ملاقات نمیدهد و در پاسخ او میگوید:
«این موضوع به انگلستان ارتباطی ندارد. دین ما و حکومت عثمانی یکی است، قبلۀ ما یکی است و قرآن ما هم یکی است.»
صفحۀ ٧٨:
[شیخ انصاری ره: من درسم را برای سه نفر میگویم.]
مرحوم شیخ انصاری میگوید:
«من درسم را برای سه نفر میگویم: میرزا محمّد حسن، میرزا حبیب الله، آقا حسن تهرانی.»
در درس خصوصی میرزا، سیّد ابراهیم طهرانی و آقامیرزا محمّد طهرانی شرکت میکردهاند
صفحۀ ٨٥:
میرزا دارای دو درس خصوصی و عمومی بود که هر دو تا زمان وفاتش ادامه داشت.
در مجلس خصوصی برای فرزندش میرزا علی آقا و میرزا محمّد طهرانی درس میگفت. پس از مدّتی حاج میرزا محمّد و سیّد ابراهیم طهرانی نیز در این بحث شرکت میکردند.[١]
[١]ـ مرحوم آیة الله سیّد ابراهیم طهرانی جدّ حقیر، و مرحوم آیة الله آقا میرزا محمّد طهرانی دائی پدر حقیر و صاحب کتاب مستدرک البحار میباشند.
توضیح آنکه: مرحوم آقا سیّد إبراهیم و آقا حاجّ میرزا محمّد، عالمتر از آن دو نفر دیگر بودهاند و تفاوت سنّشان نیز بسیار بوده است؛ و این درسهای خصوصی برای این چهار نفر بواسطۀ ` ` قرابت و خویشاوندی بلکه چون اهل بیت مرحوم میرزا بودهاند صورت میگرفته است.
مرحوم حاج میرزا محمّد و حاج میرزا علی آقا دو فرزند خود میرزا بودهاند از دو عیال با تفاوت سنّ قریب بیست سال، و آقا میرزا محمّد طهرانیّ ربیب میرزا بودهاند و از طفولیّت یعنی از زمانیکه میرزا در نجف بودهاند در خانۀ میرزا بودهاند. چرا که مادر ایشان را که سیّده بود و به نام «علویّه ناظر» معروف بوده است و از نوادگان دختری مجلسی ثانی (یعنی از فاطمه بیگم) بوده است، پس از فوت شوهرش و مهاجرت او با چهار فرزند و با سه برادرش به نجف اشرف، مرحوم میرزا به نکاح خود در میآورد.
بنابراین این علویّه، زوجۀ سوّم میرزا میباشد و پسرانش از جمله آقا میرزا محمّد طهرانی ربیب (پسر زن) میرزا محسوب میشوند و از طفولیت با پسر اوّل خود میرزا: مرحوم حاج میرزا محمّد نزد میرزا درس میخواندهاند. بعداً که جدّ حقیر مرحوم آقا سیّد ابراهیم طهرانی با ربیبۀ میرزا مرحومه شهربانو که خواهر آقا میرزا محمّد میباشد ازدواج میکند، به واسطۀ آنکه داماد میرزا محسوب بودهاند با مرحوم حاج میرزا محمّد (فرزند میرزا) به درس میرزا اضافه میشوند؛ زیرا درسهای حاج میرزا علی آقا و آقا میرزا محمّد طهرانی به قدری بالا آمده بود که تدریس میرزا به آنان برای مرحوم آقا سیّد ابراهیم و آقا حاجّ میرزا محمّد با تفاوت سنّ بسیار، قابل استفاده بوده است. این شرح مختصری بود برای توضیح عبارت.
و از اینجا نسبت و خویشاوندی ما با خاندان مرحوم میرزا خوب روشن میشود: ١ـ جدّۀ حقیر (یعنی مادر مادر پدر) مرحومه علویّه ناظر زوجۀ مرحوم میرزا بوده است. ٢ـ دائی پدر حقیر (یعنی آقا میرزا محمّد طهرانی) ربیب و پسر زن میرزا بوده است. ٣ـ جدّ حقیر (یعنی سیّد ابراهیم طهرانی) داماد مرحوم میرزا از ربیبۀ او مرحومه شهربانو بوده است.
سیّد محمّد حسین حسینی طهرانی