مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ١٥٢ - گفتار محدّث نیسابوریّ در تشیّع ملاّی رومیّ
و من تَعَرَّض لذکر الرّجل أیضاً هو المحدّثُ النیسابوری فی دَرج رجالِه الکبیر، فقال بعد التّرجمةِ له بعنوان: محمّد بنُ محمّد بنِ الحسینِ المولی جلال الدِّین البَلخیّ الرُّومیّ، منزلاً [نزلاً ـ خ ل] کان محدّثاً عالماً عارفاً رُمِی بالتّصوف؛ و قد أخرَجْنا مِن کلامه المنظومِ ما لا یریب اللّبیبُ فی کونه إمامیّاً اثنا عشریاً، ولکنّه کان مشاقیًا فی دولة المخالفین؛ و قد استَوفَینا تحقیقَ مذهبه فی کتاب میزان التمییز فی العلم العزیز و لْنَکتَفِ هنا بأبیاتٍ منه؛ قال فی المثنوی:
|
هرچه گویم عشق از آن برتر بود |
عشق أمیرالمؤمنین حیدر بود |
و قال:
|
تو به تاریکی علی را دیدهای |
لاجرم غیری بر او بگزیدهای |
و قال:
|
رومی نشد از سرّ علی کس آگاه |
زیرا که نشد کس آگه از سرّ إلهْ |
|
|
یک ممکن و این همه صفات واجب |
لاحول و لا قوة إلاّ بالله |
له تصانیفُ أشهرُها المثنوی المعروفُ، و قد عَبَّر عنه شیخنا البَهائیّ ـ قُدّس سرّهـ بالمولوی المعنوی، و قال:
|
من نمیگویم که آن عالیجناب |
هست پیغمبر ولی دارد کتاب |
انتهی.
و من جملة مناظیمَ دیوانه الّذی هو سوی مثنویّه المعروفِ، کما نَقَلَه بعضهم و جَعَلَه دلیلاً علی کونه من الشّیعة المخلصین المتدیّنین، قوله:
|
هر آنکس را که مهر أهل بیت است |
وِرا نور ولایت در جبین است |
|
|
غلام حیدر است مولای رومی |
همین است و همین است و همین است |
و منها أیضاً: