مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٣٨٠ - مظاهری از مقاومت منفیّ در میان مردم مشاهد مشرّفه

(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ).[١]

«مَن تَحاکَمَ إلَیهِم، فی حَقٍّ أو باطِلٍ، فَإنَّما تَحاکَمَ إلَی الطّاغُوتِ.»[٢]

فتوای میرزا، مبارزۀ منفیّ

صفحۀ ٣٧٩:

فتوا، به سرعت گسترش یافت، بگونه‌ای که در اندک زمانی قلیان‌ها و وسایل و ابزار استعمال دخانیات جمع شد. این حرکت و مبارزۀ منفی، چنان به شکوه بود که یهود و نصاری به اقیانوس بی‌کرانۀ ملّت ایران پیوستند و ترک دخانیات کردند. شاه دربارۀ حرکت مردم چنین می‌گوید:

«مردم هم اطاعت کرده و نمی‌کشند؛ این خود یک شورش و نافرمانی ساکت و پنهان است.»

مظاهری از مقاومت منفیّ در میان مردم مشاهد مشرّفه و سایر شهرها و درباریان در قضیّۀ امتیاز رژی

[مظاهری از مقاومت منفیّ در میان مردم مشاهد مشرّفه]

مشاهد مشرّفه، یکی از پایگاه‌های بزرگ تحصّن و مبارزۀ منفیّ به شمار می‌رفت.

در مشهد مردم به رهبری علمای مذهبی، اعتراض خود را با بستن دکّان‌ها و اجتماع در صحن و حرم آشکار می‌کنند. دخالت نیروهای دولتی در عزم و ارادۀ مردم تأثیر نمی‌گذارد؛ و این آشوب ترسی بزرگ در دل خارجیان و نماینده رِژِی می‌آفریند.

[١]ـ‌ سوره الممتحنة (٦٠) صدر آیه ١.

[٢]ـ مستند الشیعة، المحقق النراقی، ج ١٧، ص ٤٢.