مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٣٣٢ - چهار دور&#١٧٢٨ تاریخی برای مرجعیّت ارتباط فرد با عالم، نهاد مرجعیّت، تمرکز مرجعیّت، رهبری امَّت

بن تغلب و... نیز از کسانی هستند که ائمّه علیهمالسّلام شیعیان و پیروان خود را به آنان إرجاع داده‌اند. علاوه بر این روایاتی داریم که ائمّه علیهمالسّلام دستور صدور فتوا و تفریع فروع داده‌اند، عملاً مسأله مرجعیت و رجوع جاهل به عالم را ترویج نموده‌اند. به چند نمونه از این قبیل بنگرید:

امام باقر علیهالسّلام به أبان بن تغلب می‌فرماید:

«اجلِس فی مسجد المدینة و أفتِ الناسَ فإنّی اُحبُّ أن یُری فی شیعتی مثلُک.»[١]

و نیز از امام صادق علیهالسّلام نقل شده که فرمود:

«إنّما علینا إلقاءُ الاُصول و علیکم أن تَفرَّعوا...»[٢]

چهار دورۀ تاریخی برای مرجعیّت

چهار دورۀ تاریخی برای مرجعیّت: ارتباط فرد با عالم، نهاد مرجعیّت، تمرکز مرجعیّت، رهبری امَّت

... شهید بزرگوار آیة الله سیّد محمّد باقر صدر، چهار دورۀ تاریخی برای نهاد مرجعیّت قائل است:

«مرحله‌ اوّل: ارتباطات فردی بین مردم و مجتهدان

مشکله‌ای پدید می‌آمد و حلّ آن از دانشوری خواسته می‌شد و او پاسخ می‌داد. این دوره از زمان اصحاب ائمّه علیهمالسّلام تا زمان علاّمۀ حلّی رواج داشت.

مرحلۀ دوّم: ایجاد نهاد مرجعیّت

این دوره از زمان شهید اوّل پدید آمد. ایشان علماء و وکلایی را به نقاط مختلف می‌فرستاد که واسطۀ اتّصال مردم و ایشان بودند. در لبنان و سوریّه وکلایی قرار داد که زکات و خمس جمع کنند و با این حرکت، قدرت متمرکز و پیوسته

[١]ـ همان مصدر، ص ١٠.

[٢]ـ مستطرفات السرائر، ص ٥٧٥ با اندکی اختلاف.