شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ٨٥ - عبوديت رفتارى

اقتضاى بندگى باشد. و ممكن است بعضى بندگان عبوديت اختيارى نداشته باشند و روش زندگى آنها بدون توجه به بنده بودن آنها و فلسفه الهى باشد امّا از عبوديت فطرى و تكوينى نمى‌توانند سرپيچى كنند و اين كه همه موجودات به لحاظ تكوين و خلقت بنده هستند قابل سلب نيست و كسى نمى‌تواند بگويد وجود و هستى و بقاى من ارتباطى به خدا ندارد.

در نتيجه، بندگان واقعى خدا كسانى هستند كه رفتار فردى و اجتماعى خود را براساس بندگى فطرى و تكوينى استوار مى‌كنند و قرآن مجيد در سوره فرقان از آنها تمجيد مى‌كند. مى‌فرمايد: وَ عِبادُ اَلرَّحْمنِ اَلَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى اَلْأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ اَلْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً وَ اَلَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَ قِياماً...[١]، (روش بندگان خدا متواضعانه است و وقتى جاهلان آنان را به سخنان زشت مخاطب مى‌سازند به آنها سلام مى‌گويند.)

خداوند غير از اين دو صفت، در ادامۀ آيه، دوازده صفت[٢] از صفات عباد الرحمن را ذكر مى‌كند و آنها را از اين‌جهت كه بنده خوب خدا هستند و داراى اين صفات مى‌باشند، مى‌ستايد و جاويد در بهشت مى‌داند چون رفتار زندگى و روش عملى خود را براساس

[١]- فرقان، آيات ٦٣ تا ٧٧.

[٢]- نماز شب، درخواست برگرداندن عذاب آخرت، انفاق بدون اسراف و سخت‌گيرى، تنها خدا را مى‌خوانند، به ناحق كسى را نمى‌كشند، زنا نمى‌كنند، شهادت ناحق نمى‌دهند و بر باطل حاضر نمى‌شوند، از لغو و بيهوده با بزرگوارى مى‌گذرند، وقتى آيات خدا را يادآور شدند كر و كور از آن نمى‌گذرند و درخواست فرزند صالح و امامت پرهيزكاران را دارند.