شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ٦٦ - اذن تشريعى

و دعوتم را اجابت كن. كلمه‌ى «اذن» به معنى ترخيص و اجازه دادن است. فرق دقيقى بين اذن و اباحه هست؛ اگر كسى مولويّت يا سمتى برتر بر ديگران نداشته باشد و تنها بخواهد از زيردستان خود از تصرف كردن و اقدام به كارى رفع مانع كند اين را مى‌گويند اذن و ترخيص. اما اباحه مربوط به كسى است كه حق فرمان و ولايت دارد و انجام كارهائى را اجازه مى‌دهد آن‌وقت اين كسى‌كه حق جعل حكم دارد بعضى چيزها را ممنوع مى‌كند كه اصطلاحا مى‌گويند تحريم و بعضى چيزها را مجاز مى‌كند كه انجام دهيم يا ندهيم كه اين همان اباحه يا مباح قرار دادن است، اما در اذن فقط رفع مانع است مثل اين كه كسى اجازه بدهد وارد منزلش شويم، آن‌وقت مى‌گوئيم مأذون هستيم، اجمالا مى‌توان گفت چنين فرقى بين اذن و اباحه هست.

اذن تشريعى

اذن همانطور كه در تشريعيّات به كار رفته در تكوينيّات هم استعمال شده است. در تشريعيّات يعنى در جاهائى كه خدا برحسب قانون دينى، اجازه انجام فعل يا ترك مى‌دهد. اين در مقام تشريع است. قرآن مجيد مى‌فرمايد: عَفَا اَللّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتّى يَتَبَيَّنَ لَكَ اَلَّذِينَ صَدَقُوا وَ تَعْلَمَ اَلْكاذِبِينَ‌[١]، (خداوند تو را ببخشد، چرا پيش از آنكه راستگويان و دروغگويان را بشناسى به آن‌ها اجازۀ ترك جهاد

[١]- توبه، ٤٣.