شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ١١٥ - فرمانروايى بدون ضدّ

گفت: بلى اين آبادى هر خانه‌اى يك خان دارد كه كدخداست و خانه ما دو تا كدخدا دارد پدر من خان و كدخداست، خودم هم كدخدا هستم!

خوب مى‌بينيد كه اين خان و كدخداها اعتبارى هستند و ممكن است روزى عزل شوند و كس ديگرى جاى آنها قرار گيرد و در اينگونه فرمانرواها مضّاد تصور مى‌شود فرض بگيريد هزار قانون وضع مى‌كنند بااين‌حال ضدانقلابها خرابكارى مى‌كنند و يا قاچاق فروشها مواد مخدّر مى‌فروشند در چنين حكومتهائى كه غيرخدا حكمروائى دارد تضاد و مزاحمت وجود دارد لكن سلطه‌اى كه حق تعالى بر عالم هستى دارد در آنجا مضّاد تصور نمى‌شود و فقط حكم خدا نافذ است، كه خودش مطلب مهمى است.

امام سجاد عليه السّلام مى‌فرمايد: «أنت الّذى لا ضدّ معك فيعاندك، و لا عدل لك فيكاثرك و لا ندّ لك فيعارضك»[١] (تو دشمن ندارى تا با توبه عناد برخيزد و همتا ندارى كه بر تو فزون‌طلبى كند و مانند ندارى تا با تو برابرى كند).

البته ممكن است در ابتدا ذهن ما نتواند بپذيرد و بگوئيم همين شيطان كه وسوسه و تحريك مى‌كند مضّاد (ضديت‌كننده) است و يا تزاحماتى كه در اين عالم مى‌بينيم فرض كنيد آب و زمين و هوا و عوامل طبيعى ديگر اقتضا مى‌كنند گندمها سبز شوند ليكن از طرف

[١]- صحيفۀ سجاديه دعاى چهل و هفتم امام سجاد در روز عرفه، فراز ٢٠.