آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٥١ - اخبار باب
ميشدند و يك شتر ميخريدند و با ده چوبه تير تقسيم بندى ميكردند كه هفت آنها بهره داشت و سه آنها بىبهره بودند نام آنها كه بهره داشتند فذ، توام، نافس، حلس مسبل، معلّى و رقيب بود و نام بىبهرهها، سفيح، منيح، و وغد بود، و با ده تير قرعه ميزدند و هر كس تير بىبهره بنامش درمىآمد يك سوم پول شتر را بايد بدهد و قرعه را ادامه ميدادند تا صاحبان سه تير بىبهره درآيند و پول شتر را از آنها ميگرفتند و آن را ميكشتند و آن هفت تن كه پولى نداده بودند ميخوردند و بآن سه تن كه پولى داده بودند چيزى نميدادند، و چون اسلام آمد خدا آن را حرام كرد در آنچه حرام كرد و فرمود «وَ أَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلامِ ذلِكُمْ فِسْقٌ» يعنى اين حرام است.
بيانيست: مخمصه يعنى قحطى و گرسنگى، اينكه فرمود: ما لم تصطبحوا:
اين خبر را عامه هم بنقل ابى واقد از پيغمبر ٦ روايت كردند و در تفسيرش اختلاف دارند.
در نهايه گفته: در حديث است كه پرسش شد كه كى مردار براى ما حلال است؟ فرمود: «ما لم تصطبحوا أو تغتبقوا أو تحتفئوا بها بقلا» اصطباح در اينجا چاشت خوردنست، و غبوق شام خوردن و اصل آنها نوشيدن در بام و شام است و آنگه در خوردن بكار رفتند، يعنى نميتوانيد آنها را با خوردن مردار جمع كنيد، ازهرى گفته: اين تفسير را از عبيده غلط گرفتند و گفتند: مقصود اينست كه چون براى چاشت و شام چيزى نداريد كه بخوريد يا بنوشيد و سبزى و گياه هم نيابيد كه بخوريد مردار براى شما حلال است و گفته: اين تفسير درست است.
و در باب حاء با فاء از ابو سعيد ضرير آورده كه درست «ما لم تحتفوا بها» است بىهمزه از احفاء شعر يعنى آراستن مو و كسى كه با همزه گفته از ماده حفأ است كه بررىّ است و آن نادرست است زيرا كه بررى از سبزيها نيست و ابو عبيده گفته:
حفأ ريشه بررى سفيدتر است و گاهى خورده شود، ميفرمايد مادامى كه آن را نكنيد و بخوريد و رفع ضرورت كنيد، و روايت شده «ما لم تحتفوا» با فاء تشديددار بمعنى گرفتن چيزى يك جا چنانچه زن موى خود را از چهره كنار زند.