نخوردن از آن (و ما نافيه است) با اينكه حرام براى شما بيان شده كه گفتند همانست كه در سوره مائده آمده كه «حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ تا آخر آيه» و اعتراض شده كه مائده مدتى پس از سوره انعام نازل شده مگر اينكه مقصود بيان آن بزبان پيغمبر ٦ باشد و پس از آن در قرآن نازل شده باشد، و گفتند: مقصود تفصيل حرام وارد در همين سوره است كه فرموده: «قُلْ لا أَجِدُ فِي ما أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً تا آخر آيه» (در اينجا اختلاف قرائت را بيان كرده).

«و نخوريد از آنچه نام خدا بر آن برده نشده» يعنى هنگام ذبحش بسم اللَّه نگفتند، و اين صريح است در وجوب تسميه بر ذبيحه زيرا اگر واجب نبود تركش را حرام نميكرد «وَ إِنَّهُ لَفِسْقٌ» يعنى خوردن از آنچه نام خدا بر ذبحش نبردند فسق است، و راستش شياطين كه علماء كفار و سروران متمرد آنها هستند، در اندازند بدل دوستانشان كه پيروان كافر آنهايند تا با شما بستيزند در حلال بودن مردار، حسن گفته: بت پرستان عرب با مسلمانان ستيزه داشتند و بآنها ميگفتند:

چگونه آنچه خود كشيد خوريد و از آنچه خدا كشد نخوريد و كشته خدا خوردنى‌تر است از كشته شماها، ستيزه‌شان اين بود، عكرمه گفته: گروهى از گبران فارس كه دوستان بت پرستان بودند بدانها نوشتند در زمان جاهليت كه محمّد و يارانش پندارند پيرو فرمان خدايند وانگه پندارند آنچه كشند حلال است و آنچه خدا كشد حرام. و اين دلپسند آنان گرديد، اينست معنى وحى آنان باينان، ابن عباس گفته: يعنى شياطين جن كه ابليس و لشكرش باشند بدل دوستان آدمى خود اندازند و آنها مشركان را وسوسه كنند و سپس خدا فرمود: اگر شما مؤمنان پيروى آنها كنيد در گفتارشان كه مردار و جز آن حلال است شما هم مشرك باشيد زيرا هر كه مردار را حلال داند و بخورد باجماع كافر است و هر كدام كه حرام داند و بخورد فاسق است، اين گفته حسن و جمعى از مفسرانست عطا گفته مخصوص قربانى است كه عرب براى بتان ميكردند- مجمع البيان- ٤: ٣٥٦- ٣٥٨-).

«لا يَذْكُرُونَ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا» بيضاوى گفته: يعنى در ذبحش نام خدا نبردند و نام‌