آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٢٣٤ - باب سيزدهم حكم اعضاء بىجان مردار و حيوان غير مأكول اللحم
توضيح: گويا شرط تذكيه استحبابى است و يا مقصود پاكى آنست باعتبار اينكه دندان در سخن امام اعم از دندان گوسفند باشد.
٨- عياشى بسندى كه ابن كواء از على ٧ كه پرهيز بود پرسيد من يك مرغ خانگى مرده را لگد كردم و از او تخمى برآمد آن را بخورم؟ فرمود: نه، گفت آن را زير مرغ نهادم و از آن جوجهاى برآمد آن را بخورم؟ فرمود: آرى گفت: چطور فرمود: جوجه زندهايست كه از مرده برآمده و آن تخم مردهاى كه از مرده برآمده در مشارق الانوار مانندش از ابن كواء آمده.
بيان: زيرا زندهاى باشد يعنى استحاله شده و پاك شده و مىشود اين را حمل بر كراهت يا تقيه نمود.
٩- در مكارم: از عبد اللَّه بن سليمان كه از ابى جعفر ٧ پرسيدم از استخوان فيل فرمود: باكى ندارد و منهم از آن شانهاى دارم.
١٠- از قاسم بن وليد كه پرسيدم امام ششم ٧ را از استخوان فيل كه روغندانى يا شانه باشد فرمود: باكى ندارد.
١١- در طب الائمه از امام يازدهم روايت است كه شانه زدن با شانه عاج موى را بروياند در سر، الخبر.
بيان: عاج بقول جوهرى و فيروزآبادى استخوان فيل است، در نهايه است كه آن حضرت ٦ را شانهاى از عاج بود، عاج ذبل است و گفتند از استخوان سنگ پشت دريا است و اما عاج استخوان فيل نزد شافعى نجس است و نزد ابى حنيفه پاك- پايان- در صحاح گفته: ذبل مانند عاج است كه از استخوان سنگ پشت دريا است و از آن دست بند سازند- پايان.
و من گويم: ظاهراً مقصود از عاج استخوان فيل است كه دندان آن را هم گويند و كسى كه از عامه آن را نجس داند حديث را باستخوان سنگ پشت تفسير كرده و اطلاق اخبار دلالت بر جواز استعمالش دارد خواه از مذكى باشد يا جز آن و هم دليل پاكى فيل است بنا بر قول كسى كه اجزاء بيجان نجس العين را هم نجس ميداند در مصباح گفته: عاج نيش فيل است و ليث گفته: جز نيش را عاج نگويند، و عاج