آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٨٧ - تفسير
شده كه زمين كره است و كوهها در سطح آن چون پره و دندانه است.
و اگر اينها نبود و صاف بود بكمتر سببى ميچرخيد و ميلرزيد زيرا جرم بسيط مستدير گر چه بذات خود حركت را نبايد ولى باندك سبب بحركت آيد و چون اين كوهها دندانه دار بر گرد آنند و بطبع خود بمركز كشيده شوند براى سنگيني بمانند ميخ كره زمين را نگهدارند و اين كوهها چون ميخهاى كوبيده بر كرهاند كه مانع حركت آنند و از لرزش زمين بطور حركت مستدير جلوگيرند، اينست آنچه در اين باره بخاطرم رسيد (پايان).
بدان اعتراض شده كه سخنش دچار پريشانيست زيرا آغازش اينست كه خود دندانههاى كوهين زمين وسيله پايدارى و آرامش آنست براى آنكه آب ميان اين دندانهها مانع حركت زمين است و جابجا شدن آن بنا بر اين علت آرامش همان كوههاى درون دريا است به آنچه در ربع بىآب مسكونست، و اين خلاف امتنان در آفرينش كوهها است و خلاف قول خدا كه «نهاد بر آن لنگرها از بالايش» و گفت اينكه كوههاى درون آب هم بالاى زمينند دور است، با اينكه بسا كوههاى درون آب كمك بحركت زمين باشد نه سبب آرامش چنانچه اگر همه كره آب بموج افتد يا آنچه نزديك بآنست.
و بسا كه در موقع حركت تيكههائى از آب مانع حركت آن گردند و يا اينكه هواء مقارن كوههاى ربع ظاهر مانع شوند كه امواج آب زمين را حركت دهند و ميخهاى هوائى آن باشند چنانچه كوههاى درون آب مانعند از اينكه باد آن را بجنباند، بنا بر اين كوهها در خشكى و دريا گاهى كمك حركت زمين باشند و گاهى مانع آن، و سنگين بودن كوهها و شكل آنها در آرامش زمين اثرى ندارند.
ولى از اينكه گفته «جرم بسيط- الخ- بر آيد كه ساده بودن سبب حركت زمين است و شايد براى اين باشد كه اجزاء بسيط و ساده متناسبند با اجزاء مكان و طبع خواستار انطباق مركز ثقل زمين است بر مركز عالم بهر وضع باشد و آب نميتواند كره زمين را جابجا كند ولى ميتواند آن را بچرخاند بخلاف جسم مركب و دندانه