آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ١٦٧ - تتميم پرسوديست در باره اثر بخشى خدا در ممكنات

٤- آنان در هر زمانى معارض دينداران بودند چنانچه در اين زمانه هم چنين باشند.

شيخ مفيد- قدس سره- در كتاب مقالات گويد: طبع معنائيست درون جسم كه او را آماده پذيرش كند چون ديده كه در آن طبعى است و آن را آماده احساس و ادراك نمايد سپس گفته: آنچه بالطبع در چيزى پديد شود كار سبب ساز آنست در صاحب طبع و در حقيقت خود طبع هيچ كارى ندارد.

اين عقيده ابى القاسم كعبى است و آن مخالف مذهب معتزله است در باره طبع و مخالف فيلسوفهاى خدا نشناس در آنچه معتقدند از كارگرى طبع، سپس گفته:

بسيارى از يگانه پرستان معتقدند كه همه اجسام مركبند از چهار طبع كه حرارت و برودت و رطوبت و يبوستند، و دليل آن آوردند كه هر جسمى بدانها تجزيه شود و بمشاهده بدل شدن آنها بيكديگر چنانچه آب بخار شود و بخار آب و مردار جاندار شود و جاندار مردار، و خاصيت آتش و آب و هوا و خاك در هر جسمى هست، و هيچ جسمى از آنها برون نيست و بر خلاف آن تصور ندارد و بچيز ديگرى تجزيه نشود.

اين روشن و بى‌پرده است دليلى براى رد آن در دست ندارم كه مورد اعتماد باشد، و آن را مخالف هيچ مقامى از يگانه‌پرستى ندانم و نه مخالف عدل و وعيد و نبوات و شرائع تا براى دورش اندازم بلكه مؤيد در دين است و مؤكد دليلهاى خداشناسى و حكمت و يگانگى او، و از كسانى كه بدان معتقدند از سروران علم كلام نظام است و بلخى و پيروان او.

شيخ رضى امين الدين طبرسى- نور اللَّه مرقده- در مجمع البيان در تفسير سوره الفيل پس از ايراد داستان مشهور گفته: در اين داستان حجتى روشن و پشت شكن است براى فلاسفه و ملحدان و منكران معجزه خارق عادت زيرا هيچ از آنچه خدا در باره اصحاب فيل ياد كرده نميتوان وابسته بطبيعت و ماده دانست چنانچه صيحه آسماني و باد عاد و خسف قارون و جز آن را كه خدا بدانها امم گذشته را نابود ساخته‌