آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٢٥٣ - تفسير
بآدميزاده دنيائى دادى كه در آن ميخورند و بهره ميبرند و آن را بما ندادى در آخرت.
خدا تعالى فرمود: بعزت و جلالم سوگند نژاد آن را كه بدست خود آفريدم نسازم چون آنكه بفرمان خود آفريدم، ابو هريره گفت: مؤمن نزد خدا گراميتر است از فرشتهها كه در بر اويند، چنين آورده روايت را واحدى در بسيط، و آنان كه گويند فرشته برتر است از آدمى مطلقا استناد باين آيه كردند و استدلال آنها صراحت ندارد (پايان).
طبرسى در (ج ٦ ص ٤٢٦) مجمع گفته: برخى اين آيه را دليل گرفتند كه فرشتهها برتر از پيغمبرانند زيرا اينكه فرمود: بر بسيارى، دلالت دارد كه در اينجا چيزى هست كه آدمى از آن برتر نيست و آن جز فرشته نيست زيرا آدمى از همه زندهاى جز فرشته برتر است باتفاق و اين دليل باطل است از چند وجه.
١- مقصود از برترى در اينجا ثواب نيست زيرا در ثواب تفضيل ابتدائى بىسابقه عمل روانست بلكه مقصود برترى در نعمتها است كه برخى از آنها را شمرديم.
٢- مقصود از كثير همه است و بجاى همه آمده و معنا اينست كه ما آنها را بر همه آفريدهها برترى داديم كه بسيارند (و از محاورات عرب و قرآن گواه بر آن آورده).
٣- اگر بپذيريم كه مقصود فزونى ثواب است و معنا اينست كه آدميزاده بر برخى آفريدهها برترى دارد مانعى ندارد كه بگوئيم جنس فرشته برتر از جنس آدمى است چون فضل در فرشته عمومى يا اكثريست ولى فضل آدميزاده در كمتر افراد است و بنا بر اين نبايد انكار كرد كه خصوص پيغمبران برتر بر فرشتهها باشند و اگر چه جنس فرشته از جنس آدمى برتر است (پايان).
ميگويم: سخن او در اين آيه از سخن سيد مرتضى رضى اللَّه عنه گرفته شده كه ما آن را بزودى نقل كنيم.
«آفريده شده آدمى از شتاب» بيضاوى در (ج ٢ ص ٨٢) تفسيرش گفته: از بس شتابزده است مانند اينست كه از شتاب آفريده شده چون گفته تو: زيد از كرم آفريده شده