آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٢٦٨ - يك فائده انسان برتر است يا فرشته

و مفسر اين كه اشكال را بكلى برطرف ميكند آيه ديگر است كه در آن گفته «و نميگويم براى آنان كه چشم گيرند براى شما خدا بآنها خيرى نداده- ٣٩- هود» و ما ميدانيم كه اين مقامى ناستوده است كه در آنها بوده و در هر حال مقام خودش بالاتر و والاتر بوده بنا بر اين چرا نفى فرشته بودن از خودش چنين نباشد و لازم نيايد كه حالش كمتر از فرشته نباشد مانند نفى منزلت اين آيه و تمسك باين آيه سست است جدّا و آنچه آورديم بس است و خدا ولىّ توفيق است- پايان- و هم در جواب مسائل رى خود- رضى اللَّه عنه- در همين حدود گفته است.

دوانى در شرح عقائد گفته: پيغمبران برتر از فرشته‌هاى آسمانند نزد بيشتر اشاعره و از فرشته‌هاى زمينى باتفاق همه و عوام آدميان مؤمن هم از عوام فرشته‌ها برترند ولى بعقيده معتزله و ابى عبد اللَّه حليمى و قاضى ابو بكر فرشته‌ها برترند، و مقصود از برترى فزونى در ثوابست و اين براى آنست كه عبادت فرشته‌ها فطرت آنها است و منش آنها و رنج‌آور نيست بخلاف عبادت بشر كه مزاحم دارد و سخت‌تر است و پيغمبر ٦ فرموده برتر كارها زيان آورتر آنها است يعنى رنج آورتر.

گويم: بنا بر اين توهمى كه شده دفع شود و آن اينست كه اهانت بفرشته كفر است و بيك مؤمن كفر نيست پس فرشته برتر است از مؤمن زيرا اين دليل شود كه فرشته بسبب كثرت نسبت با مبدأ در پاكى و كمى واسطه اشرف است نه اينكه افضل است بمعنى آنكه ثواب بيشتر دارد.

شارح مقاصد گفته: بيشتر اصحاب ما و شيعه معتقدند كه پيغمبران برترند از فرشته‌ها بر خلاف معتزله و قاضى و ابى عبد اللَّه حليمى و برخى اصحاب ما تصريح دارند كه عوام مؤمنان بشر برترند از عوام فرشته‌ها و خواص فرشته‌ها برترند از عوام بشر يعنى جز پيغمبران دليل ما چند وجه عقلى و نقلى است:

١- خدا تعالى ملائكه را فرمان سجده بر آدم داد و حكيم افضل را بسجده بر ادنى واندارد، و خود داراى ابليس و تكبرش و دست انداختن باينكه او بهتر از آدم است چه كه آدم از گل است و او از آتش دليل است كه مورد فرمان سجده بزرگداشت‌