آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ١٦٦ - تتميم پرسوديست در باره اثر بخشى خدا در ممكنات
فورا چنين شده براى اينكه اگر هزار هزار بار هم خدا ميخواست چنين باشند هرگز چنين نميشدند در صورتى كه زير آنها پوسته نرمى بود براى اينكه اگر بيخ موها در جرم سختى كاشته نبودند با اينكه دگرگونى بسيارى نسبت بوضعى كه دارند در آنها رخ ميداد بر پا و راستا بجا نميماندند.
و چون مطلب چنين است گوئيم خدا دو سبب سازى كرده يكى اختيار بهترين حال و مناسبترين آن براى كار خود و دوم اختيار مادهاى كه موافق آنست و از اين رو چون بهتر و نيكتر اين بود كه موى مژگان بر پا و راستا باشد و بر اين حال و بدرازاى مقرر خود بماند و شماره آن محفوظ باشد بنگاه آن مو را و مركزش را جرمى سخت ساخت و اگر آن را در جرم سستى نهاده بود از موسى نادانتر بود و از فرمانده قشونى كه كم خرد است و پايه با روى شهر يا دژى را بر زمين سست درون آب نهد.
و همچنين پايدار ماندن موى دو ابرو دوامش بر يك حالت از اينجا است كه ماده خوبى براى آن اختيار كرده، و چنانچه گياه كه در زمين تر رويد چاق و فربه مىشود و دراز ميگردد و خوب نشو و نما ميكند و آنچه از آن در زمين سخت خشك باشد نمو نكند و دراز نشود چنين است وضع دو امر در اينجا- پايان سخن او- كه خدا عذابش را فزون سازد.
ميگويم: از سخن پست آلوده بكفر او امورى روشن شود.
١- آنچه گفتيم كه پيغمبران وحى گير از آسمان قائل نبودند بتوقف اثر بخشى خدا- تعالى شأنه- بر آمادگى ماده و محال نميدانستند كه اراده او تعلق گيرد بايجاد چيزى از چيزى بيفاصله زمان و بىآمادگى و او را رسد كه هر چه را از هر چه بخواهد ٢- حكماء عقيده بنوبت پيغمبران نداشتند و بآنها ايمان نداشتند و پنداشتند كه آنها هم مانند خودشان رأى و نظرى دارند گاهى درست و گاهى نادرست و دانش آنها خدا داد نيست چنانچه پيروانشان معتقدند.
٣- منكر بيشتر معجزات انبياء بودند زيرا معجزه آنها بنظر او از نشدنيها بوده است در غالب.