آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ١١٢ - ١ در مورد اقاليم سبعه

دوائرى موازى خط استواء بهفت اقليم پخش كردند كه طول هر كدام از مشرق تا مغربست و عرض آن باندازه تفاوت نيم ساعت روزهاى بلندتر چون احوال هر اقليم در گرما و سرما و مزاج و رنگ و اخلاق بهم مانند.

مبدأ اقليم يكم تا ١٢ و يك سوم درجه است و بلندترين روزش ١٢ و سه چهارم ساعت و از خط استواء تا اينجا را در شمار معموره نياوردند چون آباديش كم است و برخى آن را هم جزء اقليم يكم دانسته و بهر تقدير خلافى نيست كه آغاز اقليم دوم از عرض ٢٠ و يك دوم و بلندترين روزش ١٣ و يك چهارم ساعت است.

و مساحت اقليم يكم بقول اول چنانچه بيرجندى گفته ٦٦٢٠٤٤ فرسخ و نصف است، و شهرهاى مشهورش نجران، جنيد، صعده، صنعاء، سحار، سندان و كولم و علاقى است.

برخى گفتند اين اقليم از طول شرقى و چين آغاز شود و به رودهاى بزرگى بگذرد، و بكناره‌هاى درياى جنوبى و بخشي از اراضى چين و برخى بلاد جنوبى ميان هند و سند، سپس بر جزيره (كرك) كه پيش از اين در فرمان پادشاه يمن بود و سپس بخليج فارس و جزيرة العرب و بر بيشتر بلاد يمن گذر كند چون معلى، حضر- موت، صنعاء زبيد، عدن، شهر، قلهات، ظفار، سبا، مدينه طيبه، صحار، قصبه عمان، سپس بر درياى سرخ و پايتخت حبشه و بلاد نوبه و معدن طلاى سودان مغرب و بلاد بربر تا محيط غربى.

در اين اقليم ٥٠ شهر مشهور است و ٢٠ كوه و ٣٠ رود بزرگ، رنگ بيشتر سكنه آن سياه است، و آن را وابسته به زحل دانند، و مساحت سطح ميان خط استواء و اقليم يكم ١١١٦٧٣٥ و يك ششم فرسخ است و شهرهاى معروفش: عدن، شبام، حضرموت، مرباط سقوطره و جزيره سرانديب و جزيره لامرى و جزيره كله و غانه و كوكو و سقاله، بربرا، و زغاوه از بلاد زنگ، و هدبه و زيله از بلاد حبشه.

و مساحت اقليم دوم ٥٧٢٠٦٦ و يك سوم فرسخ و شهرهاى مشهورش مكه، مدينه‌