آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٧٠ - روايات
وانگه اين آيه را خواند «رحمان بر عرش استوار است، ٥- طه» و بر ندارند آن را فرشتهها مگر با گفتن: لا اله الا اللَّه و لا حول و لا قوة الّا باللَّه العلىّ العظيم.
كافى (ج ٨ ص ١٥٣): بسندش از حماد بن خلف مانندش آورده.
بيان: اينكه فرمود: «سپس قطع شد خبر نزد ثرى» چنانچه در كافى است يعنى خبرش بما نرسيده يا دستور گزارش آن را نداريم .. و در كافى پس از «كوهها از تگرگ» چنين است: و اين هفت با بحر مكفوف و كوههاى تگرگ نزد هواء كه دلها در برش سرگردانند چون حلقهايست در بيابان تهى، و اين همه با هواء نزد حجب نور چون حلقهاى در بيابان تهى، و اين همه با حجب نور نزد كرسى- تا گويد- و اين آيه را خواند «الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى» و آنگه گفته:
در روايت حسن حجب پيش از هواء است كه دلها در آن سرگردانند، يعنى روايت در كتاب حسن بن محبوب چنين است و موافق نقل صدوق است.
و بدان كه اين خبر دلالت دارد بر اينكه زمينها چند طبقهاند بر زبر هم، و بسا اعتراض شود باين خبر كه اگر هفت زمين و خروس و ماهى و درياى تيره و هواء و ثرى در برابر آسمان يكم چون حلقهاى باشند در بيابان تهى بايد همه روى هم در برابر فلك ماه اندازه محسوسى نباشند با اينكه خود زمين در برابر آن قدر محسوسى دارد بدليل گرفتن ماه و اختلاف منظر و جز آن كه در علم ابعاد و اجرام روشن است.
و بسا جواب گفتهاند كه نسبت ميان اين موجودات در زبان اين حديث از نظر جرم نيست چون مخالف عقل و براهين هندسه و حساب قطيعه است بلكه منظور تناسب در حكم و مصالح وجود و آفرينش آنها است كه بعقل درك نشوند، و مقصود اينست كه آنچه ما توانيم از آثار صنع و عجائب حكمتش درك كرد نسبت محسوسى با آنچه از ما در پس پرده است ندارد.
و ديگران جواب دادهاند منظور سنجش از نظر ثقل است نه از نظر حجم و طبقه يكم كه زمين است بر طبقه دوم سنگينى ندارد جز مانند حلقهاى بر بيابان پهناور خواه حجمش كمتر از آن باشد خواه بيشتر.