آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ١٢٥ - ٣ سبب پيدايش سنگ و كوه
آن سنگ ديگرى تكوين شده.
و در بسيارى از سنگها كه شكسته شوند از درون آنها اجزاء جانوران آبى پديد شوند و اين نشانه آنست كه اين معموره پيشتر زير دريا بوده و گل چسبنده بسيارى فراهم شده سنگ شده پس از آنكه بيرون افتاده و از اين رو كوه بسيار است و دره و دشتهاى ميان آنها بر اثر سيلابها و بادها پديد آمدهاند.
چنين گفتهاند و سخنى هم در اين باره گذشت و حق اينست كه خدا تعالى كوهها را بفضل و قدرت خود آفريده بىسبب مادى يا باسبابى كه دانسته نشوند براى ما و اين اسبابى كه ذكر شدند همه نارسايند و اگر رسا بودند چرا از آن زمان كه حكما كوهها را بررسى و آمار كردند كوه تازهاى پديد نشده جز آنكه گفته شود چون در آغاز آفرينش زمين زلزله و جنبش در زمين بسيار بوده سبب حدوث اين كوهها شده و چون پديد شدند زمين بر جا و آرام شده و كوه تازهاى پديد نگرديده چنانچه آيات و اخبار هم بر آن دلالت دارند.
سپس بدان كه سود كوهها بسيار است:
١- ميخهاى زمينند چنانچه گذشت و چشمهها و ابرها كه سود فراوان دارند بيشتر از كوهها پديدار گردند بلكه چشمهها جز از زمين سخت سنگين يا كنار آن برنجوشند چنانچه در شفاء گفته: چون رودخانههاى معروفه جهان را بررسى كنى سرچشمههاى همه از كوهستانست.
٢- گوهرهاى معدنى از آنها پديد شوند و گياههاى فراوان و درختهاى بزرگ و جنگلى از آنها است.
٣- غارهائى در آنها پديدارند و مأواى جانوران و برخى مردم جهانند.
٤- نشانههاى راه و بلادند براى مردم و معدن سنگهاى آسيا و ساختمانى هستند و جز آن از سودهاى بسيارى كه اندكى از آنها را خرد بشرى دريافته و از دريافت بسيارى از آنها عاجز است.
امام صادق ٧ در خبر توحيد بروايت مفضّل بن عمر فرمود: بنگر اى مفضّل