آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٥٤ - تفسير
لنگرهاى بلند و نوشانديم بشما آب گوارا، ٢٨- المرسلات».
سپس خدا آفرينش عجيب گياه را دليل آورده «و از همه بار و برها»- الخ- زيرا چون دانه در زمين افتد و ترى زمين در آن اثر كند برآيد و بزرگ شود و زبر و ريزش بشكافد و از زبر جوانه گياه برآيد و از زير در زمين ريشه بندد و اين خود شگفتى دارد براى آنكه دانه يك طبع دارد و اثر طبع و فلك و اختر هم در آن يكى و با اين از زبرش جرمى بالا رو پديد شود و از زيرش ريشهاى فرود در تك زمين و پديد شدن دو طبع ضد از يك طبع نشدنى است و دانيم كه اين تدبير خداوند حكيم و مقدر قديم است نه اثر طبع و خاصيّت ماده.
وانگاه درختى كه رويد از يك دانه برخى چوب شود و برخى گل و برخى ميوه و در يك ميوه چند طبع جدا است چون گردو كه چهار نوع پوست دارد دو پوسته رو كه چوبند و پوست گرد مغز كه زيرش پوست نازك ديگريست و چون نارنج كه پوستش گرم و خشك و گوشتش گرم و ترشيش سرد و خشك و دانهاش گرم و خشك است، و چون انگور كه پوست و هستهاش سرد و خشكند، و گوشت و آبش گرم و تر، و توليد چند طبع جدا از يك دانه با اينكه اثر طبع و فلك و اختر يكى است بايد بقدرت خداى حكيم و قديم باشد.
و مقصود از زوجين اثنين، دو صنف است، و اختلاف و دوئيت يا در مزه است چون شيرين و ترش يا طبع چون گرم و سرد، يا رنگ چون سپيد و سياه و لفظ (دو تا) اشاره است با اينكه هر فردى از دو اصل بوجود آيد چون آدمى كه از آدم و حواء است و همچنين.
«راستى در آن نشانهها است براى مردمى كه انديشند» همانا در اين اشاره است بردّ فلاسفه كه پديدهها را با اختلاف اشكال كواكب وابندند و بايد اين شبهه را دفع كرد و آن دو راه دارد.
١- اگر بپذيريم كه اين درست است بايد افلاك و اوضاع مختلفه آنها اثر واجب