آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٥٥ - تفسير
الوجود ذاتى قادر حكم باشند.
٢- آنچه در آيههاى بعد ياد آورده كه «در زمين تيكههاى كنار همند» الآية بدو تقرير: يكم در زمين چند تيكه با طبع جدا كنار همند، يكى شورهزار و يكى خاك خالص، يكى سخت و يكى سنگزار يا ريگزار و يكى گل چسبنده و همه در كنار هم و اثر خورشيد و اختران در آنها برابر و اين دليل است كه اختلاف اوصاف آنها بقدرت خدا است دوم: يك تيكه زمين يك آب ميخورد و زير يك آفتابست و ميوهها آورد كه مزه و رنگ و طبع و خاصيت آنها از هم جدا است تا آنجا كه در يك خوشه انگور همه دانهها شيرين و رسيده است و يكى ترش و نارس با اينكه اثر طبع و فلك در همه يكى است.
و در اينجا نمونه عجبترى هست، برخى گلهايند كه يك روى آنها بسيار سرخ و روي ديگر بسيار سياه است با اينكه گل بسيار نازك و نرم است و نميشود گفت اثر خورشيد بيك سوى آن رسيده نه ديگرى، و اين دليل قطعى است بر اينكه همه بتقدير خدا است نه اثر اتصالات اختران و اينست مقصود از قول خدا تعالى «يك آب خورند و برخى را در خوردن بديگرى برترى داديم».
و بدين حجت تمام است زيرا اين پديدههاى زميني را مؤثرى بايد و گفتيم اين مؤثر اختر و فلك و طبع نيستند و دانسته شود كه فاعلى است مختار جز اين چيزها، در اينجا دليل تمام است و جاى انديشه نيست و در اينجا فرمود: «راستى در آن نشانهها است براى مردمى خرددار» زيرا اين حجت را جوابى نيست جز اينكه گفته شود اينها بىمؤثر پديد شدند و خردمند آن را نگويد ... (ج ١٩ ص ٣- ٨ بطور خلاصه و نقل بمعنا) از تفسير رازى.
«خدا است كه آفريد آسمانها و زمين را» «و فراهم كرد براى شما كشتى را» بدين منت نهاد بر بندههايش چون خدا بهر گوشه زمين يك نعمت خاصى داده. و نقل آن بجاى ديگر سود بازرگانى دارد و بايد با كشتى خشكى باشد كه شتر است يا كشتى دريا و آن را خدا بخود بسته براى اينكه ابزار كشتى و فن كشتى سازى را