آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ١٣٥ - باب سى و سوم در حرمت خوردن خاك و آنچه از آن حلال شده

شده و جز آب ندارد و خاك و معلوم است كه آب بتنهائى حرام نيست و حرمت حلالى بسبب پيوستن بحلال ديگر بدان معنا ندارد و اگر خاك حرام نباشد نميشود گل حرام شود، خاك هم جزء زمين است و بايد همه زمين حرام باشد، و اين دليل مورد تامل است ولى احتياط را ترك مكن- پايان.

من گويم: تفسيرى كه براى خبر كرده جز آنست كه ما ذكر كرديم، و با احتمال اين وجوه و روشنتر بودن برخى آنها استدلال بدان بدين وجه مشكل است وز آن پس حكم بحرمت جز گل و خاك از اجزاء زمين مانند سنگ و ياقوت و زبرجد و انواع معادن وجهى ندارد، و آيات و اخبار دلالت دارند بر اينكه اصل در هر چيز حلال بودنست و خبرى در حرمت اين چيزها نرسيده و قياس آنها بخاك باطل است.

و اما آنچه جدا شده كه حلال بودن گل قبر حسين ٧ است ظاهرا خلافى ندارد ولى سخن در شرائط و خصوصيات آنست و ما در اينجا ببرخى از احكام مستفاده از اخبار بدانها اشاره كنيم.

- جايى كه تربت را از آن بر گيرند، برخى اخبار گل قبر دارد و ظاهرش اخذ از كناره‌هاى نزديك بخود قبر است، در برخى طين حائر است و دليل جواز اخذ از همه حائر حسينى است نه بيرون آن، در برخى به ٢٠ ذارع مكسر محدود شده كه كمتر از محيط حائر است، در برخى ٢٥ ذارع آمده از هر سوى قبر و در برخى است كه گل قبر تا ٧٠ ذارع از آن برگرفته شود، در برخى است كه شفاء بخش است گر چه از فاصله يك ميل باشد، و در برخى تا ١٠ ميل از قبر بركت دارد، و در برخى تا يك فرسخ از چهار سوى قبر و در برخى تا پنج فرسخ از چهار سوى آن.

شيخ و متاخران وى اخبار را حمل بر مراتب فضيلت نموده و همه را تجويز كردند و اين جمع خوبيست، ولى براى خوردن احواط اكتفاء بهمان يك ميل بلكه ٧٠ ذارع است و هر چه نزديكتر باشد احواط و افضل است.

اردبيلى- طيب اللَّه تربته- گفته: آنچه از حكم حرمت بيرونست مشهور همان تربت حسين ٧ است، و هر چه تربت بر آن صدق كند مباح باشد و مستثنى است،