آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٧٧ - روايات

بيان: در نهايه گفته: در حديث است كه دست بزمين كشيد و او را نوازش دهيد، كه بشما مهربانست» يعنى چون مادر نسبت بفرزند، چون از آن آفريده شديد و در آن زندگى كنيد و پس از مرگ بدان باز گرديد و مقصود از دست كشيدن تيمم بآنست و گفته‌اند مقصود پيشانى نهادنست در حال سجده بر روى خاك بى‌حامل (پايان).

من گويم: بسا شامل نشستن بر روى زمين بى‌فرش و غذا خوردن بر آن بى‌سفره هم بشود بقرينه خبر يكم.

٢٩- در علل محمّد بن على بن ابراهيم است: كه علت فرو نكشيدن زمين خون را اينست كه چون قابيل برادرش هابيل را كشت آدم بر زمين خشم كرد و باين سبب زمين خون را نپذيرد.

٣٠- در علل (ج ١ ص ١- ٢) بسندى تا آنچه كه يك يهودى از امير المؤمنين ٧ در ضمن مسائلى پرسيد بمن بگو قرارگاه زمين چيست؟ فرمود: جز شانه فرشته نيست و دو گام آن فرشته بر صخره است و صخره بر شاخ گاو پاهاى گاو بر پشت ماهى در درياى فروتر، دريا بر تاريكى است، و تاريكى بر عقيم و عقيم بر ثرى و جز خدا عزّ و جلّ كس نداند زير ثرى چيست.

٣١- در نهج البلاغه (ج ١ ص ٣٥٦) امير المؤمنين ٧ در خطبه توحيد فرمود:

سكون و حركت بر او روا نيست، چگونه بر او روا باشد آنچه را او بوجود آورده، و بدو باز گردد آنچه را او آغاز كرده، و در او پديد شود آنچه را او پديد كرده، در اين صورت ذاتش تفاوت پذيرد و كنهش تجزيه گردد، و نشود كه ازلى باشد و بايد پس داشته باشد چون پيش دارد، و كمال جويد چون او را كاستي بايست شده.

بيان: يكى از شارحان نهج در بيان گفته او ٧ كه «كنهش تجزيه پذير باشد» گفته: اشاره دارد به نفى جوهر فرد، و قول او «بايد پس داشته باشد چون پيش دارد»