آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٢٩٣ - تفسير

٢٧- الانفطار (٦- ٨) چه تو را فريفته كرد پروردگار كريمت آنكه تو را آفريده و درست كرد و راست نمود در هر صورتى خواست تو را تركيب كرد.

٢٨- الطارق (٥- ٧) بايد بنگرد انسان از چه آفريده شد از آبى جهنده كه بر آيد از ميان صلب و سينه.

تفسير

هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ‌ طبرسى- ره- در (ج ٢ ص ٤٠٨) مجمع: گفته:

يعنى صورت شما را در رحم آفريد بهر صورتى خواست و بهر وضعى از پسر و دختر زيبا و زشت، بلند و كوتاه «نيست شايان پرستش جز او كه عزيز است» در پادشاهى و «حكيم است» در كارهاش و اين آيه دلالت دارد بر يگانگى خداى سبحان و تماميت نيرو و كمال حكمت، چون كه فرزند را در رحم مادر بدين وصف صورتگرى كرده و در آن انواع ريزه‌كارى آورده بى‌ابزار و رنج كار، با اينكه هر خردمند داند اگر همه جهان گرد آيند تا از آب، پشه‌اى سازند و آن را صورتگرى نمايند در برابر چشم خود با شناخت او نتوانند و بدان راهى ندارند پس چگونه توانند آن را در ارحام آفرينند فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ‌ و اين استدلال از جعفر بن محمّد عليه الّسلام روايت است «از يك نفس» يعنى آدم ..

«رِجالًا كَثِيراً» بيضاوى در (ج ١ ص ٢٥٥) گفته: وصف كثير را براى مردان تنها آورد نه زنان چون بيشتر بودن زنان مقتضاى حكمت است و نيازى بذكر ندارد.

«آفريدتان از گل» يعنى در آغاز مايه از گل داريد يا آدم كه اصل بشر است از آنست يا آفريد پدر شما را از گل بحذف مضاف است- پايان و بسا مقصود آن گلى است كه در اخبار آيد كه در هر نطفه اندازند.

وَ اسْتَعْمَرَكُمْ فِيها گفته‌اند يعنى بشما در آن عمرى داد و شما را باقى نهاد يا شما را نيروى آبادانى آن داد و بدان فرمانتان داد و گفته‌اند از عمرى است يعنى تا زنده‌ايد از آن شما است و چون مرديد ارث ديگرانست.

«خدا داند آنچه را هر زنى آبستن است طبرسى در (ج ٦ ص ٢٨٠) مجمع گفته‌