آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ١١٨ - ٢ - در بيان وضع خاص خط استواء و آفاق مايله

جنوب سودان غربى تا درياى محيط.

اما بلندترين روز ما وراى اقاليم سبعه: در عرض ٥٤ درجه و كسرى ١٧ ساعت و در عرض ٥٨ درجه ١٨ ساعت، در عرض ٦١ درجه ١٩ ساعت، و در ٦٣ درجه ٢٠ ساعت كه در آن جزيره‌ايست بنام تولى و گفته‌اند مردمش در زمستان در حمام زندگى كنند و مشهور است كه پايان معموره است و در عرض ٦٤ و يك دوم ٢١ ساعت.

بطلميوس گفته مردم اينجا قومى از صقالبه‌اند ناشناخته، و بنا بر اين پايان معموره در عرض آنجا است، و در عرض ٦٥ درجه و كسرى ٢٢ ساعت است و در عرض ٦٦ درجه ٢٣ ساعت و در تمام ميل كلى ٢٤ ساعت و در عرض ٦٧ و يك چهارم درجه يكماه، و در عرض ٧٠ درجه و يك چهارم كم دو ماه، در عرض ٧٣ و يك دوم سه ماه، و در عرض ٧٨ و يك دوم چهار ماه، و در عرض ٨٤ درجه پنج ماه در قطب ٩٠ درجه شش ماه.

برخى جز اقاليم از شمال را دو بخش كرده بخشى كه معموره است و جزء اقاليم نيست و بخشى كه از هر دو نيست آغاز بخش يكم از ٥٣ درجه است كه روزش تا ١٦ و يك چهارم ميرسد و مساحت سطحش ٧٥١٣٢ و يك چهارم فرسخ است و در آنست جزيره برطانيه، و جزيره صوراق جزيره تولي و شهر يأجوج و مأجوج گفته‌اند عرض اين شهر ٦٣ درجه و طولش ١٧٢ و يك دوم درجه است بخش دوم از عرض ٦٦ و يك دوم درجه است و روزش به ٤٧ ساعت ميرسد و مساحت سطحش ٤٢٢٤٧ و يك پنجم فرسخ است و گفته‌اند: در عرض ٧٥ درجه مكانى است كه مردمش زمستان در حمامند و زبانشان فهميده نشود.

٢- در بيان وضع خاص خط استواء و آفاق مايله‌

: دائره افق هر نقطه از خط استواء همه مدارهاى يوميه مربوطه را بدو نيم برابر كند و از اين رو شب و روز در همه سال برابرند و هر نقطه از فلك نهانى و عيانى برابر دارد و مايه اختلاف تنها تندى و كندى حركت غريبه است در هر دو نيمه بالا و پائين كه آن هم بسيار اندك و