یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٦٨ - یادداشت ایدئولوژی اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٤٦٨

ضروری و بلکه طبیعی است، انسان مدنی بالطبع است. علیهذا چون بشر مدنی بالطبع است نیاز به قانون دارد و واضع قانون جز خدا نمیتواند باشد و وضع قانون مستلزم یک سلسله پاداشها و کیفرهاست، پس مستلزم معرفت واضع قانون و مجازات کننده است، و معرفت باید با تکرار تذکر و تلقین همواره تجدید شود که مکلفین او را مراقب باشند. از این راه عبادت برای تجدید تذکر وضع شده است. در آیه کریمه قرآن هم که میفرماید:«إنَّ الصَّلوةَ تَنْهی عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْکرِ» شاید نظر به همین است.

عبادت و تقرب به خدا هدف است نه وسیله:

ولی این مطلب صحیح نیست. نماز و عبادت و تذکر و معرفت برای اجرای قانون و عدالت اجتماعی نیست، بلکه برعکس زندگی قانونی و عادلانه شرط خداپرستی است زیرا شرط بقای زندگی بشر است و بقای زندگی شرط خداپرستی و خداشناسی است.

چرا نماز ناهی از فحشاء و منکر است؟:

ثانیاً تأثیر نماز در نهی از فحشاء تنها از جهت تذکر و یادآوری مجازاتها و پاداشها نیست، بلکه طفیلی هدف اصلی نماز است یعنی تقرب و نورانیت و پرورش فطرت انسانی که طبعاً نوعی تعالی و حالتی ملکوتی و مَلَکی برای انسان پیدا میشود که او را از فحشاء و منکر منزجر میسازد. هدف اصلی همان تقرب است که همانطور که در مقاله «ولاءها و ولایتها» گفتهایم امری واقعی و حقیقی است نه امری اعتباری و مجازی، و انسان هرچه مراحل قرب را بهتر و بیشتر طی کند علاقهاش به اخلاص و عبودیت و تذکر شدیدتر میگردد و از اضداد آنها متنفرتر میشود.

جهت در تربیت اسلامی:

علیهذا تربیت اسلامی فقط و فقط در جهت توحید و اخلاص و معرفت است و سایر هدفها همه تبعی و به نحو احسن صورت میگیرد، نه اینکه در تربیت اسلامی مسأله خدا و اخلاص و معرفت وسیلهای است برای تطبیق انسانها با هدفهای اجتماعی.

خلاصه اینکه هیچ ایدئولوژی از تقدیس و پرستش و تعالی جویی خالی نیست و تنها مکتبی که معبود و مقدس واقعی به انسان میدهد اسلام است. این مسأله است که در مسأله هدفهای ایدئولوژی باید