یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢٧ - یادداشت انسان ایده آل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٣٢٧

روحی» گفتهایم عبارت است از اختلالات در ادراکات یا احساسات.

به آن ورقهها رجوع شود.

برخی از بیماریهاست که از جنبه روانشناسی بیماری و عیب است که آنها بیشتر در ورقههای «روح و بیماریهای روحی» تشریح شده است.

اما برخی نقصهاست که از نظر فلسفی جامعه شناسی عیب است و مثل این است که اخلاق و فلسفه قبل از روانشناسی عیب و نقص بودن و بیماری بودن آنها را کشف کرده است، از قبیل پول پرستی، جاه پرستی و زن پرستی و غیره. اینها یک سلسله امور است که انسان را آفت زده میکند. و از این قبیل است خرافات و اوهام که بر روحها مسلط میشود و دلبستگیها و وابستگیهای غلط ایجاد میکند.

دنیازدگی که در قرآن آمده است و شاید آیه کریمه «زُینَ لِلنّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَالْبَنینَ والْقَناطیرِ الْمُقَنْطَرةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَیلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْأنْعامِ وَالْحَرْثِ ...» جامعترین آنها باشد و پس از آن آیه کریمه «قُلْ إنْ کانَ اباؤُکمْ وَ أبْناؤُکمْ ...» که در مورد وابستگیها و دلبستگیهای انسان است، دنیازدگی را بیان میکند.

این امور از آن جهت آفت و معیوب کننده هستند که استعدادهای عالی آدمی را فلج میکنند.

آفت بودن این امور از آن ریشه است که انسان به حسب شخصیت روحی بنا بر اتحاد عاقل و معقول و مرید و مراد، همان چیزی است که میاندیشد و همان چیزی است که میخواهد. هرچه که از اندیشه انسان را پر کند و به خود جذب کند و یا خواست و اراده و عشق انسان را به سوی خود جذب کند انسان همان چیز میشود و به اصطلاح شخصیت واقعی انسان زایل میشود و شخصیت شئ دیگر در او حلول میکند. این است که میگویند:«من احبّ حجراً حشره اللَّه معه» (ظاهراً حدیث نبوی) و امیرالمؤمنین میفرماید:«من عشق شیئاً اعشی بصره و امرض قلبه» زیرا مثل این است که وجود عینی آن چیز در این حلول کرده است، هرچند وجود عینی حلول نمیکند ولی وجود عقلی و ذهنی