قُلْ أؤُنَبِّئُکمْ بِخَیرٍ مِنْ ذلِکمْ لِلَّذینَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنّاتٌ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الْأنْهارُ خالِدینَ فیها وَ أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ بَصیرٌ بِالْعِبادِ (در این [جا] دنیا زدهها را میخواهد چاره جویی کند و نجات دهد. لهذا سخن از تقواست و نوید به اموری مشابه با آنچه گرفتار آن هستند).

الَّذینَ یقولونَ رَبَّنا إنَّنا امَنّا فَاغْفِرْلَنا ذُنوبَنا وَ قِنا عَذابَ النّارِ. الصّابِرینَ وَالصّادِقینَ وَالْقانِتینَ وَالْمُنْفِقینَ وَالْمُسْتَغْفِرینَ بِالْأسْحارِ..

در این آیات صفاتی از انسان ایده آل بیان شده است. در آیه اخیر به شکلی عالیتر مفهوم «هوالبکاء فی المحراب لیلًا- هوالضحّاک اذا اشتدّالضراب» و همچنین مفهوم جملهای که درباره اصحاب حضرت حجت در روایات زیاد گفته شده است (رهبان باللیل و لیوث بالنهار) روشن شده است.

ح. إنَّما الْمُؤْمِنونَ الَّذینَ إذا ذُکرَاللَّهُ وَجِلَتْ قُلوبُهُمْ وَ إذا تُلِیتْ عَلَیهِمْ ایاتُهُ زادَتْهُمْ ایماناً وَ عَلی رَبِّهِمْ یتَوَکلونَ (انفال آیه [٢]).

ط. إنَّ اللَّهَ اشْتَری مِنَ الْمُؤْمِنینَ أنْفُسَهُمْ وَ أمْوالَهُمْ بِأنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ یقاتِلونَ فی سَبیلِ اللَّهِ فَیقْتُلونَ وَ یقْتَلونَ وَعْداً عَلَیهِ حَقّاً فِی التَّوْریةِ وَالْإنْجیلِ وَالْقُر انِ وَ مَنْ أوْفی بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِروا بِبَیعِکمُ الَّذی بایعْتُمْ بِهِ وَ ذلِک هُوَ الْفَوْزُ الْعَظیمُ. التّائِبونَ الْعابِدونَ الْحامِدونَ السّائِحونَ الرّاکعونَ السّاجِدونَ الْامِرونَ بِالْمَعْروفِ وَ النّاهونَ عَنِ الْمُنْکرِ وَالْحافِظونَ لِحُدودِاللَّهِ وَ بَشِّرِالْمُؤْمِنینَ..

١٦. آنچه عدی بن حاتم و ضرار بن حمزه و غیر آنها امیرالمؤمنین را توصیف کردهاند نشان میدهد که آنها علی را چگونه به صورت انسان نمونه یافته بودند. همچنین توصیفات صعصعة بن صوحان در بالای قبر امیرالمؤمنین. همه اینها مراجعه شود.

١٧. در بحث از انسان ایده آل باید مطلب دو بخش شود: بخش اول بخش انسان سالم و انسان معیوب و آفت زده، بخش دوم بخش انسان کامل و عالی و راقی و ایده آل.

در بخش اول باید دید انسان در چه جهتهایی آفت پذیر است. البته در دو جهت: جسمی، روحی. جهت جسمی یا مربوط است به سلسله اعصاب و اختلالات عصبی و یا به سایر جهازات. بحث در سایر