دامنگیر او میشود مانند اعضای یک پیکر [ند] که کوتاهی یک عضو در کار خود (مثلًا کبد یا معده یا قلب) در سایر اعضا مؤثر است و گناهی که مثلًا دست یا چشم یا زبان یا عضو تناسلی میکند چوبش به پا میخورد و درد پا عین درد سایر اعضاست و فقط در آخرت است که پروندهها از یکدیگر جدا میشود زیرا در آنجا زندگی اجتماعی نیست و آنچه گفته شد خاصیت زندگی اجتماعی است. به هر حال ایمان به این حقیقت که اگرچه در آخرت «لاتَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَاخْری» ولی در دنیا «وَاتَّقوا فِتْنَةً لاتُصَیبَنَّ الَّذینَ ظَلَموا مِنْکم خاصَّةً»، «وَ لْیخْشَ الَّذینَ لَوْتَرَ کوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّیةً ضِعافاً خافوا عَلَیهِمْ» (رجوع شود به ورقههای «توبه و آثار گناه»). در قرآن به نسل یهودیان زمان پیغمبر نسبت قتل انبیاء گذشته را میدهد. و همچنین این حقیقت که «إنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ ینْصُرْکمْ» یعنی توقع اینکه مردمی بخوابند و انتظار لطف خدا را داشته باشند غلط است؛ لطف خدا از مجرای حرکت به سوی مقاصد صالحه عمومی میرسد و امثال این حقایق.

اینها حقایقی است که اکثر مردم نمیتوانند به اینها ایمان بیاورند زیرا باید سطح فکر و عقلشان خیلی بالا آمده باشد تا اینها را بفهمند.

همچنین است مکافاتهای عملی که نسلی از نسل دیگر میکشد و در عین حال این مکافاتها خیر و سبب بیداری است، مثل بدبختی [ای] که عرب معاصر در اثر فساد اخلاق از ناحیه اسرائیل کشید و همین سبب بیداری آنها شد. رجوع شود به ورقه «ایمان به گفتههای پیغمبر یا به آثار گناهان و واجبات».

«ظَهَرَ الْفَسادُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِما کسَبَتْ أیدِی النّاسِ» و «إنَّ اللَّهَ لا یغَیرُ ما بِقَوْمٍ حَتّی یغَیروا ما بِأنْفُسِهِمْ» و «کلّا بَلْ رانَ عَلی قُلوبِهِمْ ماکانوا یکسِبونَ» و «وَ مَنْ أعْرَضَ عَنْ ذِکری فَإنَّ لَهُ مَعیشَةً ضَنْکاً» و (حدیث)«ان للَّه عقوبات فی القلوب و عقوبات فی الابدان، ضنک فی المعیشة و وهن فی العبادة و ما ضرب عبد بعقوبة اشد من قسوة القلب»..

٢. آنچه به عنوان مثال در مورد بالابودن سطح فکر دینی نسبت به سطح سایر افکار گفته شد این است: