یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٠٦ - مکتب انسانیت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٤٠٦

ب. نژاد و نسب حیوانی انسان، تبدل انواع، نژاد حیوانی و نه خدایی.

ج. خراب شدن سابقه و پرونده با کشف ماتریالیسم تاریخی و کشف قانون روانکاوی پس راندگی غریزه جنسی.

د. ایده آلیسم یعنی سلب ایمان بشر به واقع نمایی آیینه علم و ادراک خودش. بشر همه چیز را در آیینه میبیند، در آیینه ذهن و صور ذهنیه خودش. یک بار در یونان قدیم گفتند که مقیاس همه چیز انسان است.

این عبارت در بادی نظر بوی اصالت انسان میدهد اما درواقع متزلزل کردن اصالت واقع بینی انسان است. در اروپا این جریان تجدید شد.

ه. با پیدایش نظریه اصالت جامعه، تربیت از جنبه پرورش شخصیت انسان به صورت قالب سازی و ریختن انسان در آن قالبهای از پیش ساخته و خودساخته درآمد.

٥٣. گفتیم که انسان از نظر روح و شخصیت انسانی، بالقوه محض است و از طرف دیگر خود به حکم آزادی و استقلال مؤثر در سرنوشت و حتی ساختمان خویش است. از این رو این تفاوت میان انسان و غیرانسان هست که هر چیزی همان چیزی است که هست و انسان آن چیزی است که بخواهد باشد و یا آن چیزی است که در آینده خواهد بود. لهذا صدرا میگوید در جواب «ماهو» از هر چیزی یک جواب قطعی دارد جز انسان زیرا سرنوشتِ ماهیت انسان را، مانند هر چیز دیگر، وجودش معین میکند (زیرا اصالت با وجود است) و وجود انسان متغیر و متبدل و لغزنده است و حدود خویش را عوض میکند، و این تغییر مرز و حدود با دست خودش صورت میگیرد.

حقیقت این است که این قرآن است که ابتدا گفته است:«یوْمَ ینْفَخُ فِی الصّورِ فَتَأْتونَ أفْواجاً» و تفاسیر گفتهاند انسانها در قیامت طبق ملکات واقعی محشور میشوند و لهذا به صورت سگ یا حیوان دیگر و یا انسان واقعی محشور میشوند. و هم قرآن میگوید: وَ سلامٌ عَلَیهِ یوْمَ وُلِدَ وَ یوْمَ یموتُ وَ یوْمَ یبْعَثُ حَیاً.